Light, Reflection & Refraction (পোহৰ, প্ৰতিফলন আৰু প্ৰতিসৰণ) : 1

---

Q: What is the unit of angular displacement ? প্ৰশ্ন: কৌণিক স্থানচ্যুতিৰ একক কি ?

Ans: Radian (rad) উত্তৰ: ৰেডিয়ান (rad)

Explanation: Angular displacement measures rotation. ব্যাখ্যা: কৌণিক স্থানচ্যুতি ঘূৰণ মাপে।

Q: Which lens has negative focal length ? প্ৰশ্ন: কোন লেন্সৰ ফোকাল দৈৰ্ঘ্য ঋণাত্মক ?

Ans: Concave lens উত্তৰ: অৱতল লেন্স

Explanation:: Concave lenses diverge rays. ব্যাখ্যা: অৱতল লেন্সে পোহৰ অপসাৰিত কৰে।

Q: In which medium does light travel fastest ? প্ৰশ্ন: কোন মাধ্যমত পোহৰে আটাইতকৈ বেছি বেগত গতি কৰে ?

Ans: Vacuum উত্তৰ: শূন্যস্থান

Explanation:: No particles exist in vacuum to slow light. ব্যাখ্যা: শূন্যস্থানত পোহৰ ধীৰ কৰিবলৈ কণা নাথাকে।

Q: Which lens is preferred for reading small letters on white paper ? প্ৰশ্ন: সৰু আখৰ পঢ়িবলৈ কোন লেন্স ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?

Ans: Convex lens of 5 cm focal length উত্তৰ: ৫ ছেমি ফোকাল দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তল লেন্স

Explanation: Short focal length convex lens magnifies letters. ব্যাখ্যা: কম ফোকাল দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তল লেন্সে আখৰ ডাঙৰকৈ দেখুৱায়।

Q: A convex lens has focal length 20 cm. What is its power ? প্ৰশ্ন: এটা উত্তল লেন্সৰ ফোকাল দৈৰ্ঘ্য ২০ ছেমি। ইয়াৰ ক্ষমতা কিমান ?

Ans: 5 D উত্তৰ: ৫ ডায়প্টাৰ

Explanation: Power  : ক্ষমতা (P) = 100/f (in cm), P = 100/20 = 5D 

Q: Which material cannot be used to make lenses ? প্ৰশ্ন: কোন পদাৰ্থ লেন্স বনাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি ?

Ans: Clay উত্তৰ: মাটি (Clay)

Explanation: Clay is opaque. ব্যাখ্যা: মাটি অস্বচ্ছ, সেয়েহে পোহৰ পাৰ নহয়।

Q: How many laws of refraction are there ? প্ৰশ্ন: প্ৰতিসৰণৰ নিয়ম কিমানটা ?

Ans: Two উত্তৰ: দুটা

Explanation: Refraction follows two laws. ব্যাখ্যা: প্ৰতিসৰণ দুটা নিয়ম অনুসৰণ কৰে।

Q: Which lens produces only virtual images ? প্ৰশ্ন: কোন লেন্সে কেৱল কাল্পনিক ছবি গঠন কৰে ?

Ans: Concave lens উত্তৰ: অৱতল লেন্স

Explanation: Concave lenses always form virtual images. ব্যাখ্যা: অৱতল লেন্সে সদায় কাল্পনিক ছবি গঠন কৰে।

Q: How is a convex lens shaped ? প্ৰশ্ন: উত্তল লেন্সৰ আকাৰ কেনেকুৱা ?

Ans: Thicker in the middle than at edges উত্তৰ: মাজত ডাঠ আৰু কিনাৰত পাতল

Explanation: It converges light rays inward. ব্যাখ্যা: ই পোহৰৰ ৰশ্মি একত্ৰিত কৰে।

Q: Where should an object be placed in front of a convex lens to get an image of the same size ? প্ৰশ্ন: সমান আকাৰৰ ছবি পাবলৈ উত্তল লেন্সৰ আগত বস্তু ক’ত ৰাখিব লাগে ?

Ans: At 2f (center of curvature) উত্তৰ: 2f ত (বক্রতাৰ কেন্দ্ৰত)

Explanation: Image formed is real, inverted, and same size. ব্যাখ্যা: ছবিখন বাস্তৱ, উল্টা আৰু সমান আকাৰৰ হয়।

Q: Which object can form a real image ? প্ৰশ্ন: কোন লেন্সে বাস্তৱ ছবি গঠন কৰিব পাৰে ?

Ans: Convex lens উত্তৰ: উত্তল লেন্স

Explanation: Convex lenses converge rays. ব্যাখ্যা: উত্তল লেন্সে ৰশ্মি একত্ৰিত কৰে।

Q: What is the purpose of photography ? প্ৰশ্ন: ফটোগ্ৰাফীত কোন লেন্স ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?

Ans: Convex lens উত্তৰ: উত্তল লেন্স

Explanation: Cameras use convex lenses to form real images. ব্যাখ্যা: কেমেৰাত উত্তল লেন্সে বাস্তৱ ছবি গঠন কৰে।

Q: In which medium is light slowest ? প্ৰশ্ন: কোন মাধ্যমত পোহৰ আটাইতকৈ ধীৰ ?

Ans: Glass উত্তৰ: কাঁচ

Explanation: Dense media slow down light more. ব্যাখ্যা: ঘন মাধ্যমত পোহৰ ধীৰে গতি কৰে।

Q: Write the law of refraction. প্ৰশ্ন: প্ৰতিসৰণৰ নিয়ম লিখা।

Ans / উত্তৰ: n = sin⁡ i /sin⁡ r​

Explanation: It shows bending of light between media. ব্যাখ্যা: ইয়াত পোহৰ কিমান বেঁকে যায় তাক দেখুওৱা হয়।

Q: Power of a concave lens with 25 cm focal length ? প্ৰশ্ন: ২৫ ছেমি ফোকাল দৈৰ্ঘ্যৰ অৱতল লেন্সৰ ক্ষমতা কিমান ?

Ans: – 4 D উত্তৰ: –৪ ডায়প্টাৰ

Explanation: P = 100/25 = 4D P, negative for concave lens. (অৱতল লেন্সৰ ক্ষমতা ঋণাত্মক হয়।)

Q: Refractive index of water ? প্ৰশ্ন: পানীৰ প্ৰতিসৰণ সূচক কিমান ?

Ans: 1.33 উত্তৰ: ১.৩৩

Explanation: Light slows down in water. ব্যাখ্যা: পানীত পোহৰ ধীৰে গতি কৰে।

Q: Which lens forms both real and virtual images ? প্ৰশ্ন: কোন লেন্সে বাস্তৱ আৰু কাল্পনিক দুয়োটা ছবি গঠন কৰে ?

Ans: Convex lens উত্তৰ: উত্তল লেন্স

Explanation: Depends on object position. ব্যাখ্যা: বস্তুৰ অৱস্থান অনুসৰি ছবি বেলেগ হয়।

Q: A lens with 20 cm focal length, what type ? প্ৰশ্ন: ২০ ছেমি ফোকাল দৈৰ্ঘ্যৰ লেন্সটো কি ধৰণৰ ?

Ans: Convex lens উত্তৰ: উত্তল লেন্স

Explanation: Positive focal length means convex lens. ব্যাখ্যা: ধনাত্মক ফোকাল দৈৰ্ঘ্য মানে উত্তল লেন্স।

Q: Power of concave lens with 1 m focal length ? প্ৰশ্ন: ১ মিটাৰ ফোকাল দৈৰ্ঘ্যৰ অৱতল লেন্সৰ ক্ষমতা কিমান ?

Ans: –1 D উত্তৰ: –১ ডায়প্টাৰ

Explanation: P = 1/f​

ব্যাখ্যা: অৱতল লেন্সৰ ক্ষমতা ঋণাত্মক হয়।

Q: Material through which light passes easily ? প্ৰশ্ন: কোন পদাৰ্থৰ মাজেৰে পোহৰ সহজে পাৰ হয় ?

Ans: Transparent উত্তৰ: স্বচ্ছ পদাৰ্থ

Explanation: Transparent materials allow light to pass. ব্যাখ্যা: স্বচ্ছ পদাৰ্থই পোহৰ পাৰ হ’বলৈ দিয়ে।

Q: Which mirror can produce a real image ? প্ৰশ্ন: কোন দৰ্পণে বাস্তৱ ছবি গঠন কৰিব পাৰে ?

Ans: Concave mirror উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ

Explanation: Concave mirrors converge rays. ব্যাখ্যা: অৱতল দৰ্পণে ৰশ্মি একত্ৰিত কৰে।

Q: Which mirror can form virtual images ? প্ৰশ্ন: কোন দৰ্পণে কাল্পনিক ছবি গঠন কৰিব পাৰে ?

Ans: All mirrors উত্তৰ: সকলো দৰ্পণ

Explanation: Plane, concave, and convex mirrors can form virtual images. ব্যাখ্যা: সকলো দৰ্পণে কাল্পনিক ছবি গঠন কৰিব পাৰে।

Q: Which mirror produces smaller, virtual images ? প্ৰশ্ন: কোন দৰ্পণে সৰু আৰু কাল্পনিক ছবি গঠন কৰে ?

Ans: Convex mirror উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ

Explanation: Convex mirrors diverge rays. ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে ৰশ্মি অপসাৰিত কৰে।

Q: Focal length of concave mirror is related to radius of curvature as ? প্ৰশ্ন: অৱতল দৰ্পণৰ ফোকাল দৈৰ্ঘ্য আৰু বক্রতাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ সম্পৰ্ক কি ?

Ans: Half উত্তৰ: অৰ্ধেক

Explanation: f = R/2​ ব্যাখ্যা: ফোকাল দৈৰ্ঘ্য বক্রতাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ অৰ্ধেক।

Q: Which mirror is in front of a motor vehicle driver ? প্ৰশ্ন: মোটৰ গাড়ীৰ চালকৰ আগত কোন দৰ্পণ থাকে ?

Ans: Convex mirror উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ

Explanation: It gives wide field of view. ব্যাখ্যা: ই অধিক এলেকা দেখুৱায়।

Q: Image formed by convex mirror ? প্ৰশ্ন: উত্তল দৰ্পণে কেনেধৰণৰ ছবি গঠন কৰে ?

Ans: Virtual and upright উত্তৰ: কাল্পনিক আৰু সোজা

Explanation: Convex mirrors never form real images. ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে বাস্তৱ ছবি গঠন নকৰে।

Q: Bending of light when it passes from one medium to another ? প্ৰশ্ন: পোহৰ এটা মাধ্যমৰ পৰা আন এটালৈ গ’লে বেঁকা হোৱাক কি কোৱা হয় ?

Ans: Refraction উত্তৰ: প্ৰতিসৰণ

Explanation: Light changes direction at boundary. ব্যাখ্যা: মাধ্যম সলনি কৰিলে পোহৰৰ দিশ সলনি হয়।

Q: When light passes from rarer to denser medium ? প্ৰশ্ন: পোহৰ পাতল মাধ্যমৰ পৰা ঘন মাধ্যমলৈ গ’লে কি হয় ?

Ans: Bends toward the normal উত্তৰ: লম্বৰ ফালে বেঁকে যায়

Explanation: Speed decreases in denser medium. ব্যাখ্যা: ঘন মাধ্যমত পোহৰ ধীৰ হয়।

Q: When light passes from denser to rarer medium ? প্ৰশ্ন: পোহৰ ঘন মাধ্যমৰ পৰা পাতল মাধ্যমলৈ গ’লে কি হয় ?

Ans: Bends away from the normal উত্তৰ: লম্বৰ পৰা আঁতৰি বেঁকে যায়

Explanation: Speed increases in rarer medium. ব্যাখ্যা: পাতল মাধ্যমত পোহৰৰ বেগ বৃদ্ধি পায়।

Q: Why does the bottom of a water bucket appear shallower ? প্ৰশ্ন: পানীৰ বাল্টিৰ তল ওপৰত যেন কিয় দেখা যায় ?

Ans: Due to refraction উত্তৰ: প্ৰতিসৰণৰ বাবে

Explanation: Light bends at water-air surface. ব্যাখ্যা: পানী-বায়ুৰ সীমাত পোহৰ বেঁকে যায়।

Q: Where is an image formed in the human eye ? প্ৰশ্ন: মানুহৰ চকুত ছবি ক’ত গঠন হয় ?

Ans: Retina উত্তৰ: ৰেটিনা

Explanation: Eye lens focuses image on retina. ব্যাখ্যা: চকুৰ লেন্সে ৰেটিনাত ছবি গঠন কৰে।

Q: Where is maximum refraction in the human eye ? প্ৰশ্ন: মানুহৰ চকুত সৰ্বাধিক প্ৰতিসৰণ ক’ত হয় ?

Ans: Outer surface of cornea উত্তৰ: কৰ্নিয়াৰ বাহিৰৰ পৃষ্ঠত

Explanation: Cornea bends light strongly. ব্যাখ্যা: কৰ্নিয়াই পোহৰ বেছি বেঁকায়।