Tool By Zeal Point

Moments

Moments : মুহূর্ত : A moment is the turning effect of a force about a point or pivot. (মুহূর্ত হৈছে কোনো বিন্দু বা pivot-ৰ চাৰিওফালে বলৰ ঘূৰণীয়া প্ৰভাৱ।)

Moment of a Force (বলৰ মুহূর্ত)

Moment of a force about a point = Force × Perpendicular distance from the pivot.

কোনো বিন্দুৰ চাৰিওফালে বলৰ মুহূর্ত = বল × pivot-ৰ পৰা লম্ব দূৰত্ব।

Formula / সূত্ৰ :

Where / য’ত : $F$ = Force (বল), $d$ = Perpendicular distance from pivot (pivot-ৰ পৰা লম্ব দূৰত্ব)

Principle of Moments : মুহূর্তৰ নীতি

For a body in balance: Clockwise moments = Anticlockwise moments

সমতাত থকা বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত: Clockwise মুহূর্ত = Anticlockwise মুহূর্ত

Example / উদাহৰণ : A seesaw balances when moments on both sides are equal. (দুয়োফালৰ মুহূর্ত সমান হলে seesaw সমতাত থাকে।)

Applications / ব্যৱহাৰ : i. Seesaw (দোলনা), ii. Spanner (স্পেনাৰ), iii. Door handle (দুৱাৰৰ হাতল)

========================================================================

Moments – 2 Marks Questions with Answers মুহূর্ত – ২ নম্বৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ

1. What is a moment of force ? বলৰ মুহূর্ত কি ?

Ans: The moment of a force is the turning effect produced by a force about a point or pivot. উত্তৰ: বলৰ মুহূর্ত হৈছে কোনো বিন্দু বা pivot-ৰ চাৰিওফালে বলৰ ঘূৰণীয়া প্ৰভাৱ।

2. Write the formula of moment. মুহূর্তৰ সূত্ৰ লিখা।

Ans: Moment is equal to force multiplied by perpendicular distance from the pivot.

উত্তৰ: মুহূর্ত = বল × pivot-ৰ পৰা লম্ব দূৰত্ব।

3. State the principle of moments. মুহূর্তৰ নীতি উল্লেখ কৰা।

Ans: For a body in equilibrium, clockwise moments are equal to anticlockwise moments. উত্তৰ: সমতাত থকা বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত clockwise মুহূর্ত আৰু anticlockwise মুহূর্ত সমান হয়।

4. What is pivot ? Pivot কি ?

Ans: Pivot is the fixed point about which a body turns. উত্তৰ: Pivot হৈছে সেই স্থিৰ বিন্দু যাৰ চাৰিওফালে বস্তু ঘূৰে।

5. Name one application of moments. মুহূর্তৰ এটা ব্যৱহাৰ লিখা।

Ans: Seesaw works on the principle of moments. উত্তৰ: Seesaw-এ মুহূর্তৰ নীতিত কাম কৰে।

Moments – 5 Marks Questions with Answers : মুহূর্ত – ৫ নম্বৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ

1. Define moment of force and write its formula. বলৰ মুহূর্তৰ সংজ্ঞা দিয়া আৰু সূত্ৰ লিখা।

Ans: The moment of force is the turning effect produced by a force about a point or pivot.

Formula:

Where: $F$ = Force, $d$ = Perpendicular distance from pivot

উত্তৰ: বলৰ মুহূর্ত হৈছে কোনো pivot-ৰ চাৰিওফালে বলৰ ঘূৰণীয়া প্ৰভাৱ।

য’ত, $F$ = বল, $d$ = pivot-ৰ পৰা লম্ব দূৰত্ব

2. Explain the principle of moments with an example. উদাহৰণসহ মুহূর্তৰ নীতি ব্যাখ্যা কৰা।

Ans: The principle of moments states that for a body in equilibrium, clockwise moments are equal to anticlockwise moments. For example, a seesaw balances when the turning effects on both sides are equal.

উত্তৰ: মুহূর্তৰ নীতি অনুসৰি সমতাত থকা বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত clockwise আৰু anticlockwise মুহূর্ত সমান হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, seesaw-ৰ দুয়োফালৰ ঘূৰণীয়া প্ৰভাৱ সমান হলে ই সমতাত থাকে।

3. What factors affect the moment of force ? বলৰ মুহূর্ত কোন কোন কাৰকে প্ৰভাৱিত কৰে ?

Ans: Moment of force depends on: i. Magnitude of force ii. Perpendicular distance from pivot

উত্তৰ: বলৰ মুহূর্ত নিৰ্ভৰ কৰে: ১। বলৰ মান ২। pivot-ৰ পৰা লম্ব দূৰত্ব

4. Mention two applications of moments. মুহূর্তৰ দুটা ব্যৱহাৰ উল্লেখ কৰা।

Ans: i. Seesaw ii. Spanner

5. Why is a long spanner easier to use than a short spanner ? দীঘল spanner ব্যৱহাৰ কৰা সৰু spanner-তকৈ কিয় সহজ ?

Ans: A long spanner produces greater moment because the perpendicular distance from the pivot is larger.

উত্তৰ: দীঘল spanner-ত pivot-ৰ পৰা দূৰত্ব বেছি হয়, সেয়েহে অধিক মুহূর্ত উৎপন্ন হয় আৰু ব্যৱহাৰ সহজ হয়।