Light, Reflection & Refraction (পোহৰ, প্ৰতিফলন আৰু প্ৰতিসৰণ)

---

Q: What type of wave is light ? প্ৰশ্ন: পোহৰ কেনেধৰণৰ তৰংগ ?

Ans: Transverse wave উত্তৰ: আনুপ্রস্থ তৰংগ

Explanation: Light has oscillating electric and magnetic fields perpendicular to its motion. ব্যাখ্যা: পোহৰৰ বিদ্যুৎ আৰু চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ গতিৰ দিশৰ লম্বভাৱে কম্পন কৰে।

Q: How does light travel ? প্ৰশ্ন: পোহৰ কেনেকৈ গতি কৰে ?

Ans: In a straight line উত্তৰ: সোজা ৰেখাত

Explanation: Light travels straight in a uniform medium. ব্যাখ্যা: সমজাতীয় মাধ্যমত পোহৰ সোজাকৈ গতি কৰে।

Q: Where does light travel fastest ? প্ৰশ্ন: পোহৰে ক’ত আটাইতকৈ বেছি বেগত গতি কৰে ?

Ans: In vacuum উত্তৰ: শূন্যস্থানত

Explanation: Vacuum has no particles to slow light. ব্যাখ্যা: শূন্যস্থানত কোনো কণা নাথাকে, সেয়েহে পোহৰ আটাইতকৈ বেছি বেগত গতি কৰে।

Q: What is the speed of light in vacuum ? প্ৰশ্ন: শূন্যস্থানত পোহৰৰ বেগ কিমান ?

Ans: 3 × 10⁸ m/s উত্তৰ: ৩ × ১০⁸ মি/ছে

Explanation: It is the fastest speed in nature. ব্যাখ্যা: এইটো প্ৰকৃতিত আটাইতকৈ বেছি বেগ।

Q: How many laws of reflection are there ? প্ৰশ্ন: প্ৰতিফলনৰ নিয়ম কিমানটা ?

Ans: Two উত্তৰ: দুটা

Explanation: Reflection follows two laws. ব্যাখ্যা: প্ৰতিফলন দুটা নিয়ম অনুসৰণ কৰে।

Q: What are the laws of reflection ? প্ৰশ্ন: প্ৰতিফলনৰ নিয়মসমূহ কি ?

Ans: Incident ray, reflected ray, and normal lie in same plane; angle of incidence equals angle of reflection. উত্তৰ: আপতিত ৰশ্মি, প্ৰতিফলিত ৰশ্মি আৰু লম্ব একে সমতলত থাকে; আপতন কোণ = প্ৰতিফলন কোণ।

Explanation: These rules explain how light reflects from surfaces. ব্যাখ্যা: এই নিয়মসমূহে পোহৰৰ প্ৰতিফলন ব্যাখ্যা কৰে।

Q: What kind of image does a plane mirror form ? প্ৰশ্ন: সমতল দৰ্পণে কেনেধৰণৰ ছবি গঠন কৰে ?

Ans: Virtual উত্তৰ: কাল্পনিক

Explanation: Plane mirrors form upright images behind the mirror. ব্যাখ্যা: সমতল দৰ্পণে সোজা কাল্পনিক ছবি গঠন কৰে।

Q: Which mirror gives a straight image at any distance ? প্ৰশ্ন: কোন দৰ্পণে যিকোনো দূৰত্বত সোজা ছবি দিয়ে ?

Ans: Plane mirror or convex mirror উত্তৰ: সমতল দৰ্পণ বা উত্তল দৰ্পণ

Explanation: Both mirrors form upright images. ব্যাখ্যা: দুয়োটা দৰ্পণেই সোজা ছবি গঠন কৰে।

Q: What is the focal length of a plane mirror ? প্ৰশ্ন: সমতল দৰ্পণৰ ফোকাল দৈৰ্ঘ্য কিমান ?

Ans: Infinity উত্তৰ: অসীম

Explanation: Rays neither converge nor diverge in a plane mirror. ব্যাখ্যা: সমতল দৰ্পণত ৰশ্মি একত্ৰিত বা অপসাৰিত নহয়।

Q: Where to place an object in a concave mirror for a real, inverted, same-size image ? প্ৰশ্ন: অৱতল দৰ্পণত বাস্তৱ, উল্টা আৰু সমান আকাৰৰ ছবি পাবলৈ বস্তু ক’ত ৰাখিব লাগে ?

Ans: At the center of curvature উত্তৰ: বক্রতাৰ কেন্দ্ৰত

Explanation: Image forms at the center with same size. ব্যাখ্যা: কেন্দ্ৰত সমান আকাৰৰ বাস্তৱ আৰু উল্টা ছবি গঠন হয়।

Q: What kind of image does a convex mirror form ? প্ৰশ্ন: উত্তল দৰ্পণে কেনেধৰণৰ ছবি গঠন কৰে ?

Ans: Upright, diminished, virtual উত্তৰ: সোজা, সৰু আৰু কাল্পনিক

Explanation: Convex mirrors always form small upright images. ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে সদায় সৰু আৰু সোজা ছবি গঠন কৰে।

Q: What is the mirror formula ? প্ৰশ্ন: দৰ্পণ সূত্ৰ কি ?

Ans / উত্তৰ: 1/f=1/v+1/u

Explanation: It relates focal length, object distance, and image distance. ব্যাখ্যা: ইয়াত ফোকাল দৈৰ্ঘ্য, বস্তুৰ দূৰত্ব আৰু ছবিৰ দূৰত্বৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হয়।

Q: Which mirror is used to make a solar furnace ? প্ৰশ্ন: সৌৰ চুল্লী তৈয়াৰ কৰিবলৈ কোন দৰ্পণ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?

Ans: Concave mirror উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ

Explanation: Concave mirrors focus sunlight at one point. ব্যাখ্যা: অৱতল দৰ্পণে সূৰ্যৰ পোহৰ এক বিন্দুত একত্ৰিত কৰে।

Q: What is the lens formula ? প্ৰশ্ন: লেন্স সূত্ৰ কি ?

Ans / উত্তৰ: 1/f = 1/v − 1/u​

Explanation: It relates focal length, image distance, and object distance. ব্যাখ্যা: এই সূত্ৰই ফোকাল দৈৰ্ঘ্য, ছবিৰ দূৰত্ব আৰু বস্তুৰ দূৰত্বৰ মাজৰ সম্পৰ্ক বুজায়।

Q: Which mirror is used inside cars ? প্ৰশ্ন: গাড়ীত কোন দৰ্পণ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?

Ans: Convex mirror উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ

Explanation: Convex mirrors provide a wider field of view. ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে অধিক বিস্তৃত দৃশ্য দেখুৱায়।

Q: Which mirror is used as a side mirror in vehicles ? প্ৰশ্ন: যানবাহনৰ ছাইড মিৰৰ হিচাপে কোন দৰ্পণ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?

Ans: Convex mirror উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ

Explanation: It helps reduce blind spots. ব্যাখ্যা: ই অন্ধ অঞ্চল কমায়।

Q: Which mirror has a negative focal length ? প্ৰশ্ন: কোন দৰ্পণৰ ফোকাল দৈৰ্ঘ্য ঋণাত্মক ?

Ans: Convex mirror উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ

Explanation: Convex mirrors have virtual focus behind the mirror. ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণৰ ফোকাস কাল্পনিক।

Q: If magnification is negative, what is the nature of the image ? প্ৰশ্ন: বিবৰ্ধন ঋণাত্মক হলে ছবিৰ প্ৰকৃতি কেনেকুৱা হয় ?

Ans: Real and inverted উত্তৰ: বাস্তৱ আৰু উল্টা

Explanation: Negative magnification means inverted image. ব্যাখ্যা: ঋণাত্মক বিবৰ্ধনে উল্টা ছবি বুজায়।

Q: Which mirror does a dentist use to see enlarged teeth ? প্ৰশ্ন: দাঁত ডাঙৰকৈ চাবলৈ দন্ত চিকিৎসকে কোন দৰ্পণ ব্যৱহাৰ কৰে ?

Ans: Concave mirror উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ

Explanation: Concave mirrors form magnified images. ব্যাখ্যা: অৱতল দৰ্পণে ডাঙৰ ছবি গঠন কৰে।

Q: What is the radius of curvature of a spherical mirror ? প্ৰশ্ন: গোলীয় দৰ্পণৰ বক্রতাৰ ব্যাসাৰ্ধ কি ?

Ans: Distance between mirror and center of curvature উত্তৰ: দৰ্পণ আৰু বক্রতাৰ কেন্দ্ৰৰ মাজৰ দূৰত্ব

Explanation: Radius of curvature is represented by R. ব্যাখ্যা: বক্রতাৰ ব্যাসাৰ্ধক R দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰা হয়।

Q: Which mirror is used in headlights ? প্ৰশ্ন: হেডলাইটত কোন দৰ্পণ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?

Ans: Concave mirror উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ

Explanation: It produces a strong parallel beam of light. ব্যাখ্যা: ই শক্তিশালী সমান্তৰাল পোহৰ উৎপন্ন কৰে।

Q: What kind of image is formed by a car mirror ? প্ৰশ্ন: গাড়ীৰ দৰ্পণে কেনেধৰণৰ ছবি গঠন কৰে ?

Ans: Upright উত্তৰ: সোজা

Explanation: Convex mirrors form upright images. ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে সোজা ছবি গঠন কৰে।

Q: What is the relation between focal length and radius of curvature ? প্ৰশ্ন: ফোকাল দৈৰ্ঘ্য আৰু বক্রতাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ মাজৰ সম্পৰ্ক কি ?

Ans / উত্তৰ: f = u/2​

Explanation: Focal length is half the radius of curvature. ব্যাখ্যা: ফোকাল দৈৰ্ঘ্য বক্রতাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ অৰ্ধেক।

Q: Where to place an object in a concave mirror for virtual, upright, enlarged image ? প্ৰশ্ন: অৱতল দৰ্পণত সোজা, ডাঙৰ আৰু কাল্পনিক ছবি পাবলৈ বস্তু ক’ত ৰাখিব লাগে ?

Ans: Between pole and focus উত্তৰ: পোল আৰু ফোকাসৰ মাজত

Explanation: Image becomes magnified and upright. ব্যাখ্যা: ছবিখন ডাঙৰ আৰু সোজা হয়।

Q: Which mirror always gives upright image of distant objects ? প্ৰশ্ন: কোন দৰ্পণে দূৰৱৰ্তী বস্তুৰ সদায় সোজা ছবি দিয়ে ?

Ans: Convex mirror উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ

Explanation: Convex mirrors always form upright virtual images. ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে সদায় সোজা কাল্পনিক ছবি গঠন কৰে।

Q: What is the focal length of a concave lens ? প্ৰশ্ন: অৱতল লেন্সৰ ফোকাল দৈৰ্ঘ্য কিমান ?

Ans: Negative উত্তৰ: ঋণাত্মক

Explanation: Concave lenses diverge light rays. ব্যাখ্যা: অৱতল লেন্সে পোহৰ অপসাৰিত কৰে।

Q: Which object produces a smaller image ? প্ৰশ্ন: কোন দৰ্পণে সৰু ছবি গঠন কৰে ?

Ans: Convex mirror উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ

Explanation: Convex mirrors produce diminished images. ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে সৰু ছবি গঠন কৰে।

Q: Does the speed of light vary in different media ? প্ৰশ্ন: ভিন্ন মাধ্যমত পোহৰৰ বেগ বেলেগ হয়নে ?

Ans: Yes উত্তৰ: হয়

Explanation: Light slows down in denser media. ব্যাখ্যা: ঘন মাধ্যমত পোহৰ ধীৰে গতি কৰে।

Q: Why does an object appear shallower in water ? প্ৰশ্ন: পানীত বস্তু ওপৰত থকা যেন কিয় দেখা যায় ?

Ans: Due to refraction of light উত্তৰ: পোহৰৰ প্ৰতিসৰণৰ বাবে

Explanation: Light bends when moving from water to air. ব্যাখ্যা: পানীৰ পৰা বায়ুলৈ যোৱাৰ সময়ত পোহৰ বেঁকে যায়।

Q: What is the unit of magnification ? প্ৰশ্ন: বিবৰ্ধনৰ একক কি ?

Ans: Dimensionless উত্তৰ: এককবিহীন

Explanation: Magnification is a ratio. ব্যাখ্যা: বিবৰ্ধন এটা অনুপাত।

Q: How many principal foci does a lens have ? প্ৰশ্ন: লেন্সৰ কিমানটা মুখ্য ফোকাস থাকে ?

Ans: Two উত্তৰ: দুটা

Explanation: One focus lies on each side of the lens. ব্যাখ্যা: লেন্সৰ দুয়োপিনে এটা কৰি ফোকাস থাকে।

Q: Magnification of a concave lens প্ৰশ্ন: অৱতল লেন্সৰ বিবৰ্ধন কি ?

Ans / উত্তৰ: m = − v/u​

Explanation: Concave lenses form virtual diminished images. ব্যাখ্যা: অৱতল লেন্সে সৰু আৰু কাল্পনিক ছবি গঠন কৰে।

Q: How is refractive index defined ? প্ৰশ্ন: প্ৰতিসৰণ সূচক কেনেকৈ সংজ্ঞায়িত কৰা হয় ?

Ans / উত্তৰ: n = sin⁡i / sin⁡r​

Explanation: It measures bending of light in a medium. ব্যাখ্যা: ই মাধ্যমত পোহৰ কিমান বেঁকে যায় তাক বুজায়।

Q: Which material has the highest refractive index ? প্ৰশ্ন: কোন পদাৰ্থৰ প্ৰতিসৰণ সূচক আটাইতকৈ বেছি ?

Ans: Diamond উত্তৰ: হীৰা

Explanation: Diamond bends light strongly. ব্যাখ্যা: হীৰাই পোহৰ বেছি বেঁকায়।

Q: Which lens is converging ? প্ৰশ্ন: কোন লেন্স অভিসাৰী ?

Ans: Convex lens উত্তৰ: উত্তল লেন্স

Explanation: Convex lenses converge light rays. ব্যাখ্যা: উত্তল লেন্সে পোহৰ একত্ৰিত কৰে।

Q: Which lens is diverging ? প্ৰশ্ন: কোন লেন্স অপসাৰী ?

Ans: Concave lens উত্তৰ: অৱতল লেন্স

Explanation: Concave lenses spread light rays outward. ব্যাখ্যা: অৱতল লেন্সে পোহৰৰ ৰশ্মি বাহিৰলৈ অপসাৰিত কৰে।