Tool By Zeal Point

Magnetic Effects of Electric Current : বৈদ্যুতিক ধাৰাৰ চুম্বকীয় প্ৰভাৱ

1 Mark PYQ (1 নম্বৰ)

Q1. What is the SI unit of magnetic field ? প্ৰশ্ন: চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ SI একক কি ?

Ans: Tesla (T) উত্তৰ: টেছলা (T)

Q2. Name the rule used to determine the direction of magnetic field around a current carrying conductor. প্ৰশ্ন: বিদ্যুৎ ধাৰা বহন কৰা পৰিবাহকৰ চাৰিওফালে চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ দিশ নির্ণয় কৰিবলৈ কোনটো নিয়ম ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?

Ans: Right Hand Thumb Rule (Maxwell’s Right Hand Thumb Rule)
উত্তৰ: সোঁ হাতৰ বুঢ়া আঙুলিৰ নিয়ম (মেক্সৱেলৰ Right Hand Thumb Rule)

Q3. What is the nature of magnetic field produced by a straight current carrying conductor ? প্ৰশ্ন: সোজা বিদ্যুৎ ধাৰা বহন কৰা তাৰ এডালৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ প্ৰকৃতি কি ?

Ans: Concentric circular magnetic field lines around the conductor.
উত্তৰ: পৰিবাহকৰ চাৰিওফালে সমকেন্দ্ৰিক বৃত্তাকাৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ ৰেখা গঠন হয়।

2 Marks PYQ (2 নম্বৰ)

Q4. State Fleming's Left Hand Rule. প্ৰশ্ন: ফ্লেমিংৰ বাঁও হাতৰ নিয়ম লিখা।

Ans: Stretch the thumb, forefinger, and middle finger of your left hand so that they are mutually perpendicular.

Forefinger → Magnetic Field

Middle Finger → Current

Thumb → Force / Motion of Conductor

উত্তৰ: বাঁও হাতৰ বুঢ়া আঙুলি, তৰ্জনী আৰু মাজৰ আঙুলিটো পৰস্পৰৰ সৈতে ৯০° কোণত ৰাখা।

তৰ্জনী → চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ

মাজৰ আঙুলি → ধাৰা (Current)

বুঢ়া আঙুলি → বল বা গতি

Easy Trick: F → Field, C → Current, T → Thrust
সহজ ট্ৰিক: F → Field, C → Current, T → Thrust

Q5. Write any two factors on which the strength of magnetic field around a straight conductor depends. প্ৰশ্ন: সোজা পৰিবাহকৰ চাৰিওফালে চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ শক্তি কোন দুটা কাৰকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?

Ans:

Magnitude of current flowing through the conductor

Distance from the conductor

উত্তৰ:

পৰিবাহকৰ মাজেৰে বোৱা ধাৰাৰ পৰিমাণ

পৰিবাহকৰ পৰা দূৰত্ব

More current = Stronger magnetic field
অধিক ধাৰা = অধিক শক্তিশালী চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ

3 MARKS PYQ (3 নম্বৰ)

Q6. What is an electromagnet? Write two uses of an electromagnet. প্ৰশ্ন: ইলেক্ট্ৰোমেগনেট কি? ইয়াৰ দুটা ব্যৱহাৰ লিখা।

Ans: An electromagnet is a temporary magnet produced when electric current flows through a coil wound around a soft iron core.

Uses:

Used in electric bells

Used in cranes to lift heavy iron objects

উত্তৰ: ইলেক্ট্ৰোমেগনেট হৈছে এটা অস্থায়ী চুম্বক, যি কোমল লোহাৰ কোৰৰ ওপৰত জড়োৱা কয়েলৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ ধাৰা বোৱালে সৃষ্টি হয়।

ব্যৱহাৰ:

ইলেক্ট্ৰিক বেলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়

ডাঙৰ লোহাৰ বস্তু তুলিবলৈ ক্রেনত ব্যৱহাৰ কৰা হয়

Q7. Define electric motor. Write its principle. প্ৰশ্ন: বৈদ্যুতিক মোটৰ সংজ্ঞা দিয়া আৰু ইয়াৰ নীতি লিখা।

Ans: An electric motor is a device that converts electrical energy into mechanical energy.

Principle: A current carrying conductor placed in a magnetic field experiences a force, which causes rotation of the conductor.

উত্তৰ: বৈদ্যুতিক মোটৰ হৈছে এনে এটা যন্ত্ৰ যিয়ে বৈদ্যুতিক শক্তিক যান্ত্ৰিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে।

নীতি: চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰত ৰখা ধাৰা বহন কৰা পৰিবাহকে এটা বল অনুভৱ কৰে, যাৰ ফলত পৰিবাহক ঘূৰে।

5 MARKS PYQ (5 নম্বৰ)

Ans: The Right Hand Thumb Rule states that if we hold a current carrying conductor in our right hand such that the thumb points in the direction of current, then the curled fingers show the direction of magnetic field lines.

Diagram Description:

Thumb → Direction of current

Curved fingers → Direction of magnetic field

উত্তৰ: সোঁ হাতৰ বুঢ়া আঙুলিৰ নিয়ম অনুসাৰে, যদি আমি বিদ্যুৎ ধাৰা বহন কৰা পৰিবাহকটো সোঁ হাতে ধৰি বুঢ়া আঙুলিটো ধাৰাৰ দিশলৈ ৰাখোঁ, তেন্তে বাকী আঙুলিসমূহৰ বেঁকা অৱস্থাই চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ দিশ দেখুৱায়।

Q2. Describe the construction and working of an electric motor. প্ৰশ্ন: বৈদ্যুতিক মোটৰৰ গঠন আৰু কাৰ্যপ্ৰণালী বৰ্ণনা কৰা।

Construction:

Rectangular coil

Permanent magnet

Split ring (commutator)

Brushes

Battery

Working: When current flows through the coil placed in a magnetic field, opposite forces act on the two sides of the coil (Fleming’s Left Hand Rule). This produces rotation and converts electrical energy into mechanical energy.

গঠন:

আয়তাকাৰ কয়েল

স্থায়ী চুম্বক

স্প্লিট ৰিং (কমিউটেটৰ)

ব্ৰাশ

ব্যাটাৰী

কাৰ্যপ্ৰণালী: চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰত থকা কয়েলৰ মাজেৰে ধাৰা বোৱালে কয়েলৰ দুয়ো ফালে বিপৰীত বল লাগে। ফলত কয়েল ঘূৰে আৰু বৈদ্যুতিক শক্তি যান্ত্ৰিক শক্তিত পৰিণত হয়।

MCQs

Q1. Explain the Right Hand Thumb Rule with a diagram description. প্ৰশ্ন: সোঁ হাতৰ বুঢ়া আঙুলিৰ নিয়ম ব্যাখ্যা কৰা।

Q1. The SI unit of magnetic field is -Tesla / Watt / Volt / Ohm

Ans: Tesla

Q2. Which rule gives the direction of force on a current carrying conductor?Right Hand Thumb Rule | Fleming’s Left Hand Rule | Ohm’s Law | Faraday’s Law

Ans: Fleming’s Left Hand Rule

Q3. Magnetic field lines around a straight conductor are - Straight lines / Circular / Random / Zigzag

Ans: Circular

Q4. An electric motor converts -

Mechanical → Electrical / Electrical → Mechanical / Heat → Electrical / Light → Mechanical

Ans: Electrical → Mechanical

Q5. The core used in an electromagnet is made of - Steel / Copper / Soft Iron / Aluminium

Ans: Soft Iron

Most Important Exam Notes : অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰীক্ষাৰ নোট

1. More current → Stronger magnetic field : অধিক ধাৰা → অধিক শক্তিশালী চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ

2. Magnetic field decreases with distance : দূৰত্ব বাঢ়িলে চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ কমে

3. Electromagnets are temporary magnets : ইলেক্ট্ৰোমেগনেট অস্থায়ী চুম্বক

4. Electric motor works on Fleming’s Left Hand Rule : বৈদ্যুতিক মোটৰ ফ্লেমিংৰ বাঁও হাতৰ নিয়মত কাম কৰে

5. Field lines never intersect : চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ ৰেখাবোৰ কেতিয়াও এজনে আনজনক ছেদ নকৰে

Magnetic Effects of Electric Current : বৈদ্যুতিক ধাৰাৰ চুম্বকীয় প্ৰভাৱ : PYQ