Biology 10th : জীৱবিজ্ঞান (দশম শ্ৰেণী) – MCQ Set 2

---

Q1. Photosynthesis occurs in which part of the plant ? প্ৰশ্ন: উদ্ভিদৰ কোনটো অংশত প্ৰকাশসংশ্লেষণ ঘটে ?

A. Root | মূল  B. Stem | কাণ্ড  C. Leaf | পাত  D. Flower | ফুল

Ans: C. Leaf | পাত

Explanation: Photosynthesis takes place in leaves because they contain chlorophyll.

ব্যাখ্যা: পাতত ক্লোৰোফিল থকা বাবে প্ৰকাশসংশ্লেষণ পাততেই ঘটে।

Q2. Which gas is released during photosynthesis ? প্ৰশ্ন: প্ৰকাশসংশ্লেষণৰ সময়ত কোনটো গেছ নিৰ্গত হয় ?

A. Carbon dioxide | কাৰ্বন ডাইঅক্সাইড  B. Oxygen | অক্সিজেন
C. Nitrogen | নাইট্ৰোজেন  D. Hydrogen | হাইড্ৰোজেন

Ans: B. Oxygen | অক্সিজেন

Explanation: Oxygen is released as a by-product during photosynthesis. ব্যাখ্যা: প্ৰকাশসংশ্লেষণৰ সময়ত অক্সিজেন উপ-উৎপাদ হিচাপে ওলাই যায়।

Q3. The unit of heredity is called: প্ৰশ্ন: বংশগতিত একক বুলিলে কাক বোলে ?

A. Cell | কোষ  B. Tissue | টিস্যু  C. Gene | জিন  D. Chromosome | ক্ৰোমোজোম

Ans: C. Gene | জিন

Explanation: Genes carry hereditary characters from parents to offspring. ব্যাখ্যা: জিনে পিতৃ-মাতৃৰ পৰা সন্তানলৈ গুণ বহন কৰে।

Q4. Which organ removes urea from blood ? প্ৰশ্ন: ৰক্তৰ পৰা ইউৰিয়া কোনটো অংগে আঁতৰায় ?

A. Liver | যকৃত  B. Kidney | বৃক্ক C. Lung | ফুসফুস  D. Heart | হৃদয়

Ans: B. Kidney | বৃক্ক

Explanation: Kidneys filter blood and remove urea as urine. ব্যাখ্যা: বৃক্কই ৰক্ত পৰিশোধন কৰি ইউৰিয়া মূত্ৰৰ ৰূপত আঁতৰায়।

Q5. Amoeba reproduces by: প্ৰশ্ন: এমিবা কেনে প্ৰক্ৰিয়াৰে প্ৰজনন কৰে ?

A. Budding | কুঁড়ি  B. Binary fission | দ্বিবিভাজন  C. Fragmentation | খণ্ডিতকৰণ  D. Spore formation | স্পোৰ

Ans: B. Binary fission | দ্বিবিভাজন

Explanation: Amoeba divides into two identical cells by binary fission. ব্যাখ্যা: এমিবা দ্বিবিভাজনৰ দ্বাৰা দুটা একে ধৰণৰ কোষত বিভক্ত হয়।

Q6. Which part of the brain controls balance ? প্ৰশ্ন: শৰীৰৰ সমতা কোনটো মগজুৰ অংশে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে ?

A. Cerebrum | চেৰিব্ৰম  B. Cerebellum | চেৰিবেলাম C. Medulla | মেডুলা  D. Spinal cord | মেৰুদণ্ড

Ans: B. Cerebellum | চেৰিবেলাম

Explanation: Cerebellum controls balance and posture of the body. ব্যাখ্যা: চেৰিবেলামে শৰীৰৰ সমতা আৰু ভংগীমা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।

Q7. The process of loss of water vapour from plants is called: প্ৰশ্ন: উদ্ভিদৰ পৰা পানীৰ বাষ্প নষ্ট হোৱাকে কি বোলে ?

A. Respiration | শ্বাস-প্ৰশ্বাস  B. Transpiration | বাষ্পোৎসৰ্গ
C. Evaporation | বাষ্পীভৱন  D. Excretion | বর্জন

Ans: B. Transpiration | বাষ্পোৎসৰ্গ

Explanation: Transpiration is loss of water vapour through stomata. ব্যাখ্যা: স্টোমাটা দ্বাৰা পানীৰ বাষ্প নষ্ট হোৱাকে বাষ্পোৎসৰ্গ বোলে।

Q8. First trophic level consists of: প্ৰশ্ন: প্ৰথম ট্ৰফিক স্তৰত কোন থাকে?

A. Herbivores | তৃণভোজী  B. Carnivores | মাংসভোজী C. Producers | উৎপাদক  

D. Decomposers | বিশ্লেষক

Ans: C. Producers | উৎপাদক

Explanation: Producers prepare food and form the base of food chain. ব্যাখ্যা: উৎপাদক খাদ্য প্ৰস্তুত কৰে আৰু খাদ্য শৃংখলাৰ আধাৰ।

Q9. Which vitamin helps in blood clotting ? প্ৰশ্ন: ৰক্ত জমাট বাঁধিবলৈ কোনটো ভিটামিন সহায় কৰে ?

A. Vitamin A | ভিটামিন A  B. Vitamin B | ভিটামিন B
C. Vitamin K | ভিটামিন K  D. Vitamin C | ভিটামিন C

Ans: C. Vitamin K | ভিটামিন K

Explanation: Vitamin K is essential for blood clotting. ব্যাখ্যা: ভিটামিন K ৰক্ত জমাট বাঁধিবলৈ অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়।

Q10. The functional unit of kidney is: প্ৰশ্ন: বৃক্কৰ কাৰ্যক্ষম একক কি ?

A. Neuron | নিউৰন  B. Nephron | নেফ্ৰন C. Alveoli | এলভিঅ’লাই  D. Villus | ভিলাই

Ans: B. Nephron | নেফ্ৰন

Explanation: Nephron filters blood and forms urine. ব্যাখ্যা: নেফ্ৰনে ৰক্ত পৰিশোধন কৰি মূত্ৰ গঠন কৰে।

======================================================

Q11. Which hormone controls growth in humans ? প্ৰশ্ন: মানুহৰ বৃদ্ধিক কোনটো হৰমোনে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে ?

A. Thyroxine | থাইৰক্সিন B. Insulin | ইনচুলিন C. Growth hormone | বৃদ্ধিৰ হৰমোন

D. Adrenaline | এড্ৰেনালিন

Ans: C. Growth hormone | বৃদ্ধিৰ হৰমোন

Explanation: Growth hormone controls body growth and development. ব্যাখ্যা: বৃদ্ধিৰ হৰমোনে শৰীৰৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।

Q12. Which disease is caused by deficiency of Vitamin D ? প্ৰশ্ন: ভিটামিন D ৰ অভাৱত কোনটো ৰোগ হয়?

A. Scurvy | স্কাৰ্ভি  B. Rickets | ৰিকেটছ  C. Beriberi | বেৰিবেৰী  D. Night blindness | নিশা অন্ধত্ব

Ans: B. Rickets | ৰিকেটছ

Explanation: Vitamin D deficiency causes weak bones leading to rickets. ব্যাখ্যা: ভিটামিন D ৰ অভাৱত হাড় দুৰ্বল হৈ ৰিকেটছ হয়।

Q13. Which part of the plant absorbs water ? প্ৰশ্ন: উদ্ভিদৰ কোনটো অংশে পানী শোষণ কৰে ?

A. Leaf | পাত  B. Stem | কাণ্ড C. Root hair | মূল ৰোম  D. Flower | ফুল

Ans: C. Root hair | মূল ৰোম

Explanation: Root hairs absorb water and minerals from soil. ব্যাখ্যা: মূল ৰোমে মাটিৰ পৰা পানী আৰু খনিজ শোষণ কৰে।

Q14. Which gas is essential for respiration ? প্ৰশ্ন: শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ বাবে কোনটো গেছ অত্যাৱশ্যক ?

A. Carbon dioxide | কাৰ্বন ডাইঅক্সাইড   B. Nitrogen | নাইট্ৰোজেন
C. Oxygen | অক্সিজেন  D. Hydrogen | হাইড্ৰোজেন

Ans: C. Oxygen | অক্সিজেন

Explanation: Oxygen is needed to release energy from food. ব্যাখ্যা: খাদ্যৰ পৰা শক্তি উলিয়াবলৈ অক্সিজেন প্ৰয়োজন।

Q15. The process of taking in food is called: প্ৰশ্ন: খাদ্য গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক কি বোলে?

A. Digestion | পাচন  B. Ingestion | গ্ৰহণ  C. Absorption | শোষণ  D. Assimilation | আত্মসাৎ

Ans: B. Ingestion | গ্ৰহণ

Explanation: Ingestion is the intake of food into the body. ব্যাখ্যা: খাদ্য শৰীৰত লোৱাক গ্ৰহণ বোলে।

Q16. Which organism is a decomposer ? প্ৰশ্ন: কোনটো জীৱ বিশ্লেষক ?

A. Grass | ঘাঁহ  B. Goat | ছাগলী  C. Mushroom | কাঠফুলা  D. Lion | সিংহ

Ans: C. Mushroom | কাঠফুলা

Explanation: Decomposers break down dead organisms into simpler substances. ব্যাখ্যা: বিশ্লেষকে মৃত জীৱ ভাঙি সৰল পদাৰ্থলৈ পৰিণত কৰে।

Q17. Which blood cell carries oxygen ? প্ৰশ্ন ১৭. তলৰ কোনটো ৰক্তকোষে অক্সিজেন বহন কৰে ?

A. White Blood Cell (WBC) | শ্বেত ৰক্তকোষ  B. Red Blood Cell (RBC) | লোহিত ৰক্তকোষ  C. Platelet | প্লেটলেট  D. Plasma | প্লাজমা

Ans / উত্তৰ: B. Red Blood Cell (RBC) | লোহিত ৰক্তকোষ

Explanation: RBC contains haemoglobin which carries oxygen. ব্যাখ্যা: RBC ত হিম’গ্ল’বিন থাকে যিয়ে অক্সিজেন বহন কৰে।

Q18. Which organ secretes insulin hormone in humans ? প্ৰশ্ন ১৮. মানুহৰ দেহত কোনটো অংগে ইনচুলিন হৰমোন নিঃসৰণ কৰে ?

A. Liver | যকৃত  B. Kidney | বৃক্ক  C. Pancreas | অগ্ন্যাশয়  D. Stomach | পাকস্থলী

Ans / উত্তৰ: C. Pancreas | অগ্ন্যাশয়

Explanation: Pancreas secretes insulin to control blood sugar level. ব্যাখ্যা: অগ্ন্যাশয়ে ইনচুলিন নিঃসৰণ কৰি ৰক্তৰ চিনি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।

Q19. Who is the producer in a food chain ? প্ৰশ্ন ১৯. খাদ্য শৃংখলাত উৎপাদক কোনটো ?

A. Tiger | বাঘ  B. Goat | ছাগলী   C. Grass | ঘাঁহ  D. Snake | সাপ

Ans / উত্তৰ: C. Grass | ঘাঁহ

Explanation: Grass prepares its own food by photosynthesis, so it is a producer. ব্যাখ্যা: ঘাঁহে নিজে খাদ্য তৈয়াৰ কৰে, সেয়ে উৎপাদক।

Q20. In which process is food converted into energy ? প্ৰশ্ন ২০. কোনটো প্ৰক্ৰিয়াত খাদ্য শক্তিত পৰিণত হয় ?

A. Photosynthesis | প্ৰকাশসংশ্লেষণ  B. Respiration | শ্বাস-প্ৰশ্বাস  C. Digestion | পাচন  D. Absorption | শোষণ

Ans / উত্তৰ: B. Respiration | শ্বাস-প্ৰশ্বাস

Explanation: During respiration, energy is released from food. ব্যাখ্যা: শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ সময়ত খাদ্য শক্তিত ৰূপান্তৰ হয়।

=================================================================

Q21. What are the small pores present on leaves called ? প্ৰশ্ন ২১. উদ্ভিদৰ পাতত থকা সৰু ৰন্ধ্ৰক কি বোলে ?

A. Lenticel | লেণ্টিচেল  B. Stomata | ষ্টোমাটা  C. Villi | ভিলাই  D. Alveoli | এলভিঅ’লাই

Ans / উত্তৰ: B. Stomata | ষ্টোমাটা

Explanation: Stomata help in gaseous exchange and transpiration. ব্যাখ্যা: ষ্টোমাটাই গেছৰ আদান-প্ৰদান আৰু বাষ্পোৎসৰ্গ কৰে।

Q22. Which disease is caused by contaminated water ? প্ৰশ্ন ২২. কোনটো ৰোগ দূষিত পানীৰ দ্বাৰা হয় ?

A. Diabetes | ডায়েবেটিছ   B. Cholera | কলেরা  C. Cancer | কেঞ্চাৰ  D. Rickets | ৰিকেটছ

Ans / উত্তৰ: B. Cholera | কলেরা

Explanation: Cholera is caused by bacteria present in contaminated water. ব্যাখ্যা: কলেরা দূষিত পানীৰ পৰা বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা হয়।

Q23. How many bones are present in adult human body ? প্ৰশ্ন ২৩. মানুহৰ দেহত হাড়ৰ সংখ্যা কিমান ?

A. 206  B. 208  C. 210  D. 200

Ans / উত্তৰ: A. 206

Explanation: An adult human has 206 bones. ব্যাখ্যা: প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহৰ দেহত ২০৬টা হাড় থাকে।

Q24. Which of the following is asexual reproduction in plants ? প্ৰশ্ন ২৪. তলৰ কোনটো উদ্ভিদৰ অযৌন প্ৰজনন ?

A. Seed formation | বীজ গঠন  B. Pollination | পৰাগসংযোগ  C. Cutting | কলম  D. Fertilization | নিষেক

Ans / উত্তৰ: C. Cutting | কলম

Explanation: Cutting is a method of asexual reproduction in plants. ব্যাখ্যা: কলম পদ্ধতি উদ্ভিদৰ অযৌন প্ৰজননৰ এটা উদাহৰণ।

Q25. Which blood group is called the universal donor?

প্ৰশ্ন: কোনটো ৰক্ত গোটক সাৰ্বজনীন দাতা বোলে?

A. A  B. B  C. AB  D. O

Ans: D. O
Explanation: O group can donate to all groups. ব্যাখ্যা: O গোটে সকলো গোটলৈ ৰক্ত দান কৰিব পাৰে।

Q26. Which organ detoxifies harmful substances in humans ? প্ৰশ্ন: মানুহৰ দেহত বিষাক্ত পদাৰ্থ নিঃশেষ কৰা অংগ কোনটো ?

A. Kidney | বৃক্ক  B. Liver | যকৃত  C. Heart | হৃদয়  D. Lung | ফুসফুস

Ans: B. Liver | যকৃত
Explanation: Liver detoxifies blood. ব্যাখ্যা: যকৃতে ৰক্তৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰায়।

Q27. Transfer of pollen from anther to stigma is called: প্ৰশ্ন: পৰাগকণিকা পুংকেশৰৰ পৰা স্ত্ৰীকেশৰলৈ যোৱাক কি বোলে ?

A. Fertilization | নিষেক  B. Germination | অঙ্কুৰণ  C. Pollination | পৰাগসংযোগ   D. Reproduction | প্ৰজনন

Ans: C. Pollination | পৰাগসংযোগ
Explanation: It is pollen transfer. ব্যাখ্যা: ই পৰাগকণিকাৰ স্থানান্তৰ।

Q28. Which disease is caused by iodine deficiency ?

প্ৰশ্ন: আয়োডিনৰ অভাৱত কোনটো ৰোগ হয় ?

A. Goitre | গইটাৰ  B. Rickets | ৰিকেটছ  C. Scurvy | স্কাৰ্ভি  D. Beriberi | বেৰিবেৰী

Ans: A. Goitre | গইটাৰ
Explanation: Iodine deficiency enlarges thyroid. ব্যাখ্যা: আয়োডিনৰ অভাৱত থাইৰয়েড ডাঙৰ হয়।

Q29. Which part of neuron receives impulses ?

প্ৰশ্ন: নিউৰনৰ কোনটো অংশে সংকেত গ্ৰহণ কৰে ?

A. Axon | এক্সন  B. Dendrite | ডেণ্ড্ৰাইট  C. Cell body | কোষদেহ  D. Nucleus | কেন্দ্ৰক

Ans: B. Dendrite | ডেণ্ড্ৰাইট
Explanation: Dendrites receive impulses. ব্যাখ্যা: ডেণ্ড্ৰাইটে স্নায়ু সংকেত গ্ৰহণ কৰে।

Q30. Removal of waste from the body is called: প্ৰশ্ন: শৰীৰৰ পৰা বর্জ্য আঁতৰোৱা প্ৰক্ৰিয়াক কি বোলে ?

A. Respiration | শ্বাস-প্ৰশ্বাস  B. Nutrition | পুষ্টি  C. Excretion | বর্জন   D. Circulation | সঞ্চালন

Ans: C. Excretion | বর্জন
Explanation: Excretion removes wastes. ব্যাখ্যা: বর্জনে বর্জ্য পদাৰ্থ আঁতৰায়।

Q31. Which plant hormone causes fruit ripening ? প্ৰশ্ন: ফল পকা কৰাত কোনটো উদ্ভিদ হৰমোন দায়ী ?

A. Auxin | অক্সিন  B. Gibberellin | গিব্বাৰেলিন  C. Cytokinin | চাইটোকাইনিন  D. Ethylene | ইথিলিন

Ans: D. Ethylene | ইথিলিন
Explanation: Ethylene promotes ripening. ব্যাখ্যা: ইথিলিনে ফল পকা কৰে।

Q32. Which pigment carries oxygen in blood ? প্ৰশ্ন: ৰক্তত অক্সিজেন বহন কৰা ৰঞ্জক কোনটো ?

A. Chlorophyll | ক্লোৰোফিল  B. Haemoglobin | হিম’গ্ল’বিন  C. Melanin | মেলানিন  D. Keratin | কেৰাটিন

Ans: B. Haemoglobin | হিম’গ্ল’বিন
Explanation: Haemoglobin carries oxygen. ব্যাখ্যা: হিম’গ্ল’বিনে অক্সিজেন বহন কৰে।

Q33. Which part of the human eye controls the amount of light entering the eye ? প্ৰশ্ন: মানুহৰ চকুত প্ৰৱেশ কৰা পোহৰৰ পৰিমাণ কোনটো অংশে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে ?

A. Retina | ৰেটিনা  B. Pupil | পিউপিল  C. Iris | আইৰিছ  D. Cornea | কৰ্নিয়া

Ans / উত্তৰ: C. Iris | আইৰিছ

Explanation: Iris controls the size of the pupil and hence the amount of light entering the eye. ব্যাখ্যা: আইৰিছে পিউপিলৰ আকাৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰি চকুত প্ৰৱেশ কৰা পোহৰৰ পৰিমাণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।

Q34. Which vitamin deficiency causes night blindness ? প্ৰশ্ন: কোনটো ভিটামিনৰ অভাৱত নিশা অন্ধত্ব হয় ?

A. Vitamin A | ভিটামিন A  B. Vitamin B | ভিটামিন B  C. Vitamin C | ভিটামিন C  D. Vitamin D | ভিটামিন D

Ans / উত্তৰ: A. Vitamin A | ভিটামিন A

Explanation: Vitamin A is essential for normal vision, especially in dim light. ব্যাখ্যা: ভিটামিন A চকুৰ স্বাভাৱিক দৃষ্টিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, বিশেষকৈ কম পোহৰত।