HSLC 2026 – Physics (Light) : Reflection by Spherical Mirrors

---

A. 50 Vrery Short Questions (1 Mark Each)

1. Which mirror always forms a virtual image ? কোন দৰ্পণে সদায় ভাৰ্চুৱেল প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰে ?
   Ans: Convex mirror | উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ


2. What is the SI unit of focal length ? ফোকাল দৈৰ্ঘ্যৰ SI একক কি ?
   Ans: metre (m) | উত্তৰ: মিটাৰ (m)


3. What is the sign of focal length of a concave mirror ? অৱতল দৰ্পণৰ ফোকাল দৈৰ্ঘ্যৰ চিহ্ন কি ?
   Ans: Negative | উত্তৰ: ঋণাত্মক


4. Which mirror is used as a rear-view mirror ? পিছফাল চোৱাৰ দৰ্পণ হিচাপে কোনটো ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?
   Ans: Convex mirror | উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ


5. What is the relation between focal length (f) and radius of curvature (R) ?
   ফোকাল দৈৰ্ঘ্য (f) আৰু বক্ৰতাৰ ব্যাসাৰ্ধ (R) ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক কি ?
   Ans: f = R/2 | উত্তৰ: f = R/2


6. What is the pole of a mirror ? দৰ্পণৰ প’ল কি ?
   Ans: Centre of reflecting surface | উত্তৰ: প্ৰতিফলিত পৃষ্ঠৰ মাজবিন্দু


7. Which mirror converges light ? কোন দৰ্পণে পোহৰ একত্ৰিত কৰে ?
   Ans: Concave mirror | উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ


8. What is the nature of image formed by a convex mirror ? উত্তল দৰ্পণে গঠন কৰা প্ৰতিবিম্বৰ স্বভাৱ কি ?
   Ans: Virtual, erect, diminished | উত্তৰ: ভাৰ্চুৱেল, সোজা, সৰু


9. Write the formula of magnification.
   বৃদ্ধিৰ সূত্ৰ লিখা।
   Ans: m = –v/u | উত্তৰ: m = –v/u


10. What is the unit of radius of curvature ? বক্ৰতাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ একক কি ?
    Ans: metre | উত্তৰ: মিটাৰ


11. If image distance is positive, the image is ? প্ৰতিবিম্ব দূৰত্ব ধনাত্মক হ’লে প্ৰতিবিম্বটো কেনেকুৱা ?
    Ans: Virtual | উত্তৰ: ভাৰ্চুৱেল


12. Object at infinity in a concave mirror forms image where ? অৱতল দৰ্পণত বস্তু অসীমত থাকিলে প্ৰতিবিম্ব ক’ত গঠন হয় ?
    Ans: At focus | উত্তৰ: ফোকাছত


13. Which mirror has a wider field of view ? কোন দৰ্পণৰ দৃশ্য ক্ষেত্ৰ ডাঙৰ ?
    Ans: Convex mirror | উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ


14. What is the principal axis ? প্ৰধান অক্ষ কি ?
    Ans: Line through pole and centre of curvature | উত্তৰ: প’ল আৰু বক্ৰতাৰ কেন্দ্ৰৰ মাজেদি যোৱা ৰেখা


15. What is the centre of curvature ? বক্ৰতাৰ কেন্দ্ৰ কি ?
    Ans: Centre of sphere of which mirror is a part | উত্তৰ: দৰ্পণ গঠিত গোলৰ কেন্দ্ৰ


16. What is the sign of magnification for a real image ? বাস্তৱ প্ৰতিবিম্বৰ বাবে বৃদ্ধিৰ চিহ্ন কি ?
    Ans: Negative | উত্তৰ: ঋণাত্মক


17. Which mirror is used in a solar cooker ? সূৰ্য ৰন্ধনযন্ত্ৰত কোন দৰ্পণ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?
    Ans: Concave mirror | উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ


18. Object between F and P of a concave mirror forms image of what nature ? অৱতল দৰ্পণত বস্তু F আৰু P ৰ মাজত থাকিলে প্ৰতিবিম্বৰ স্বভাৱ কি ?
    Ans: Virtual, erect, enlarged | উত্তৰ: ভাৰ্চুৱেল, সোজা, ডাঙৰ


19. Which mirror is used by dentists ? দন্ত চিকিৎসকে কোন দৰ্পণ ব্যৱহাৰ কৰে ?
    Ans: Concave mirror | উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ


20. Image size in a convex mirror compared to object ? উত্তল দৰ্পণত প্ৰতিবিম্বৰ আকাৰ বস্তুৰ তুলনাত কেনেকুৱা ?
    Ans: Smaller | উত্তৰ: সৰু


21. What happens to image when object approaches focus of a concave mirror ? অৱতল দৰ্পণত বস্তু ফোকাছৰ কাষলৈ আহিলে প্ৰতিবিম্বৰ কি হয় ?
    Ans: Image enlarges | উত্তৰ: প্ৰতিবিম্ব ডাঙৰ হয়


22. Write the mirror formula. দৰ্পণৰ সূত্ৰ লিখা।
    Ans: 1/f = 1/v + 1/u | উত্তৰ: 1/f = 1/v + 1/u


23. Which mirror can form a real image ? কোন দৰ্পণে বাস্তৱ প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰিব পাৰে ?
    Ans: Concave mirror | উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ


24. What is the sign of image distance for a real image ? বাস্তৱ প্ৰতিবিম্বৰ বাবে প্ৰতিবিম্ব দূৰত্বৰ চিহ্ন কি ?
    Ans: Negative | উত্তৰ: ঋণাত্মক


25. Define focal length. ফোকাল দৈৰ্ঘ্য সংজ্ঞা দিয়া।
    Ans: Distance between pole and focus | উত্তৰ: প’ল আৰু ফোকাছৰ মাজৰ দূৰত্ব


26. What is the focus of a concave mirror ? অৱতল দৰ্পণৰ ফোকাছ কি ?
    Ans: Point where parallel rays meet after reflection | উত্তৰ: সমান্তৰাল ৰশ্মি মিলিত হোৱা বিন্দু


27. Image formed by a convex mirror is always where ? উত্তল দৰ্পণে গঠন কৰা প্ৰতিবিম্ব সদায় ক’ত হয় ?
    Ans: Behind the mirror | উত্তৰ: দৰ্পণৰ পিছফালে


28. What is the sign of image distance for a virtual image ? ভাৰ্চুৱেল প্ৰতিবিম্বৰ বাবে প্ৰতিবিম্ব দূৰত্বৰ চিহ্ন কি ?
    Ans: Positive | উত্তৰ: ধনাত্মক


29. What is magnification if hi = ho ? hi = ho হলে বৃদ্ধি কিমান ?
    Ans: 1 | উত্তৰ: 1


30. Object at centre of curvature forms image where ? বস্তু বক্ৰতাৰ কেন্দ্ৰত থাকিলে প্ৰতিবিম্ব ক’ত গঠন হয় ?
    Ans: At centre of curvature | উত্তৰ: বক্ৰতাৰ কেন্দ্ৰতেই


31. Which mirror diverges light ? কোন দৰ্পণে পোহৰ বিচ্ছুৰণ কৰে ?
    Ans: Convex mirror | উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ


32. What is the unit of magnification ? বৃদ্ধিৰ একক কি ?
    Ans: No unit | উত্তৰ: একক নাই


33. What happens to image size when object moves away from a concave mirror ? অৱতল দৰ্পণৰ পৰা বস্তু আঁতৰি গ’লে প্ৰতিবিম্বৰ আকাৰ কি হয় ?
    Ans: Image becomes smaller | উত্তৰ: প্ৰতিবিম্ব সৰু হয়


34. Which mirror is used as a shaving mirror ? দাড়ি কটা দৰ্পণ হিচাপে কোনটো ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?
    Ans: Concave mirror | উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ


35. What type of image is formed when object is at focus of a concave mirror ? অৱতল দৰ্পণত বস্তু ফোকাছত থাকিলে কিদৰে প্ৰতিবিম্ব গঠন হয় ?
    Ans: Image at infinity | উত্তৰ: অসীমত প্ৰতিবিম্ব


36. What is the aperture of a mirror ? দৰ্পণৰ এপাৰ্চাৰ কি ?
    Ans: Diameter of reflecting surface | উত্তৰ: প্ৰতিফলিত পৃষ্ঠৰ ব্যাস


37. Which mirror is used in security shops ? নিরাপত্তা দোকানত কোন দৰ্পণ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?
    Ans: Convex mirror | উত্তৰ: উত্তল দৰ্পণ


38. Concave mirror forms a virtual image when object is placed where ? অৱতল দৰ্পণে ভাৰ্চুৱেল প্ৰতিবিম্ব কেতিয়া গঠন কৰে ?
    Ans: Between pole and focus | উত্তৰ: প’ল আৰু ফোকাছৰ মাজত


39. What is the sign of u for a real object ? বাস্তৱ বস্তুৰ বাবে u ৰ চিহ্ন কি ?
    Ans: Negative | উত্তৰ: ঋণাত্মক


40. Nature of image at infinity for a convex mirror ? উত্তল দৰ্পণত অসীমত গঠন হোৱা প্ৰতিবিম্বৰ স্বভাৱ কি ?
    Ans: Virtual and diminished | উত্তৰ: ভাৰ্চুৱেল আৰু সৰু


41. Write the formula of radius of curvature. বক্ৰতাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ সূত্ৰ লিখা।
    Ans: R = 2f | উত্তৰ: R = 2f


42. Which mirror forms same size image at C ? C ত একে আকাৰৰ প্ৰতিবিম্ব কোন দৰ্পণে গঠন কৰে ?
    Ans: Concave mirror | উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ


43. What is a real image ? বাস্তৱ প্ৰতিবিম্ব কি ?
    Ans: Image formed on a screen | উত্তৰ: পৰ্দাত গঠন হোৱা প্ৰতিবিম্ব


44. What is a virtual image ? ভাৰ্চুৱেল প্ৰতিবিম্ব কি ?
    Ans: Image not formed on a screen | উত্তৰ: পৰ্দাত নোহোৱা প্ৰতিবিম্ব


45. Which mirror is used in headlights ? গাড়ীৰ হেডলাইটত কোন দৰ্পণ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?
    Ans: Concave mirror | উত্তৰ: অৱতল দৰ্পণ


46. If magnification (m) is positive, the image is ? m ধনাত্মক হ’লে প্ৰতিবিম্ব কেনেকুৱা ?
    Ans: Erect | উত্তৰ: সোজা


47. If magnification (m) is negative, the image is ? m ঋণাত্মক হ’লে প্ৰতিবিম্ব কেনেকুৱা ?
    Ans: Inverted | উত্তৰ: উল্টা


48. Position of image in a convex mirror for any object position ? উত্তল দৰ্পণত যিকোনো বস্তুৰ বাবে প্ৰতিবিম্বৰ অৱস্থান ক’ত ?
    Ans: Between pole and focus | উত্তৰ: প’ল আৰু ফোকাছৰ মাজত


49. What is the shape of reflecting surface of a spherical mirror ? গোলকীয় দৰ্পণৰ প্ৰতিফলিত পৃষ্ঠৰ আকৃতি কি ?
    Ans: Part of a sphere | উত্তৰ: গোলৰ অংশ


50. Write the SI unit of radius of curvature. বক্ৰতাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ SI একক লিখা।
    Ans: metre (m) | উত্তৰ: মিটাৰ (m)

=========================================================

1. Define Pole of a Mirror

Pole is the centre of the reflecting surface of a spherical mirror. দৰ্পণৰ প্ৰতিফলিত পৃষ্ঠৰ মাজবিন্দুক প’ল কোৱা হয়।

2. Define Principal Axis

The principal axis is the straight line passing through the pole and the centre of curvature of a mirror. প’ল আৰু বক্ৰতাৰ কেন্দ্ৰৰ মাজেদি যোৱা সোজা ৰেখাক প্ৰধান অক্ষ কোৱা হয়।

3. Define Centre of Curvature

The centre of the sphere of which the mirror is a part is called centre of curvature.

যি গোলৰ অংশ হিচাপে দৰ্পণটো গঠিত, সেই গোলৰ কেন্দ্ৰক বক্ৰতাৰ কেন্দ্ৰ কোৱা হয়।

4. Define Focal Length

The distance between the pole and the principal focus of a mirror is called focal length.

প’ল আৰু প্ৰধান ফোকাছৰ মাজৰ দূৰত্বক ফোকাল দৈৰ্ঘ্য কোৱা হয়।

5. Define Principal Focus of a Concave Mirror

The point where parallel rays of light meet after reflection from a concave mirror is called principal focus.

সমান্তৰাল আলো ৰশ্মি অৱতল দৰ্পণৰ পৰা প্ৰতিফলিত হৈ য’ত মিলিত হয়, তাক প্ৰধান ফোকাছ কোৱা হয়।

6. Define Principal Focus of a Convex Mirror

The point from which parallel rays appear to diverge after reflection is called principal focus.

সমান্তৰাল আলো ৰশ্মি উত্তল দৰ্পণৰ পৰা প্ৰতিফলিত হৈ য’ৰ পৰা ওলাই অহা যেন লাগে, তাক প্ৰধান ফোকাছ কোৱা হয়।

7. Define Spherical Mirror

A mirror whose reflecting surface is part of a sphere is called a spherical mirror.

গোলৰ অংশ থকা প্ৰতিফলিত পৃষ্ঠযুক্ত দৰ্পণক গোলাকাৰ দৰ্পণ কোৱা হয়।

8. Define Image Distance

The distance between the image and the pole of the mirror is called image distance.

প্ৰতিবিম্ব আৰু প’লৰ মাজৰ দূৰত্বক প্ৰতিবিম্বৰ দূৰত্ব কোৱা হয়।

9. Define Object Distance

The distance between the object and the pole of the mirror is called object distance.

বস্তু আৰু প’লৰ মাজৰ দূৰত্বক বস্তুৰ দূৰত্ব কোৱা হয়।

10. State Mirror Formula : দৰ্পণ সমীকৰণ

     1/f = 1/v + 1/u​​