MCQ Practice Set

---

1. Which mirror always forms a virtual image?

সদায় ভাৰ্চুৱেল প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰা দৰ্পণ কোনটো?

A) Concave | B) Convex | C) Plane | D) All

Ans: B) Convex

Explanation: Convex mirror always forms a virtual image behind the mirror for any object position.
ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে যিকোনো অৱস্থাত বস্তু ৰাখিলেও সদায় দৰ্পণৰ পিছফালে ভাৰ্চুৱেল প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰে।

2. SI unit of focal length is - ফোকাল দৈৰ্ঘ্যৰ SI একক -

A) cm | B) mm | C) metre | D) inch

Ans: C) metre

Explanation: Focal length is a length, so its SI unit is metre.
ব্যাখ্যা: ফোকাল দৈৰ্ঘ্য দৈৰ্ঘ্যৰ এক পৰিমাণ, সেয়েহে ইয়াৰ SI একক মিটাৰ।

3. The focal length of a concave mirror is taken as - অৱতল দৰ্পণৰ ফোকাল দৈৰ্ঘ্যৰ চিহ্ন -

A) Positive | B) Negative | C) Zero | D) Infinite

Ans: B) Negative

Explanation: According to Cartesian sign convention, focal length of concave mirror is negative.
ব্যাখ্যা: কাৰ্টেছিয়ান চিহ্ন নিয়ম অনুসাৰে অৱতল দৰ্পণৰ ফোকাল দৈৰ্ঘ্য ঋণাত্মক হয়।

4. Rear-view mirror of vehicles is - বাহনৰ ৰিয়াৰ-ভিউ মিৰৰ -

A) Concave | B) Plane | C) Convex | D) Glass slab

Ans: C) Convex

Explanation : Convex mirror provides a wider field of view.
ব্যাখ্যা : উত্তল দৰ্পণে বিস্তৃত দৃষ্টিক্ষেত্ৰ প্ৰদান কৰে, সেয়ে ইয়াক ৰিয়াৰ-ভিউ মিৰৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

5. Relation between focal length (f) and radius of curvature (R) is - f আৰু R ৰ সম্পৰ্ক -

A) f = R | B) f = R/2 | C) R = f/2 | D) R = f

Ans: B) f = R/2

Explanation: For spherical mirrors, focal length is half of radius of curvature.
ব্যাখ্যা: গোলাকাৰ দৰ্পণৰ ক্ষেত্ৰত ফোকাল দৈৰ্ঘ্য বক্ৰতাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ আধা।

6. Which mirror converges light rays ? কোনটো দৰ্পণ পোহৰ ৰশ্মি সংহতি কৰে ?

A) Convex | B) Plane | C) Concave | D) All

Ans: C) Concave

Explanation: Concave mirror converges parallel rays to a point (focus).
ব্যাখ্যা: অৱতল দৰ্পণে সমান্তৰাল ৰশ্মিক এক বিন্দুত (ফোকাছত) মিলিত কৰে।

7. Nature of image formed by convex mirror is - উত্তল দৰ্পণৰ প্ৰতিবিম্বৰ স্বভাৱ -

A) Real, inverted  B) Virtual, erect, diminished  C) Real, erect  D) Virtual, inverted

Ans: B

Explanation: Convex mirror always forms a virtual, erect and smaller image.
ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে সদায় ভাৰ্চুৱেল, সোজা আৰু সৰু প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰে।

8. Formula of magnification is - বঢ়াৱৰ সূত্ৰ -

A) m = v/u | B) m = u/v | C) m = –v/u | D) m = –u/v

Ans: C) m = –v/u

Explanation: Magnification is the ratio of image distance to object distance with negative sign.
ব্যাখ্যা: বঢ়াৱ হৈছে প্ৰতিবিম্বৰ দূৰত্ব আৰু বস্তুৰ দূৰত্বৰ অনুপাত, য’ত ঋণাত্মক চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

9. If image distance is positive, the image is - যদি প্ৰতিবিম্বৰ দূৰত্ব ধনাত্মক হয়, প্ৰতিবিম্ব -

A) Real | B) Inverted | C) Virtual | D) Enlarged

Ans: C) Virtual

Explanation: Positive image distance means image is formed behind the mirror → virtual.
ব্যাখ্যা: ধনাত্মক v মানে প্ৰতিবিম্ব দৰ্পণৰ পিছফালে গঠন হয়, অৰ্থাৎ ভাৰ্চুৱেল।

10. Object placed at focus of concave mirror forms image at - অৱতল দৰ্পণৰ ফোকাছত বস্তু ৰাখিলে প্ৰতিবিম্ব -

A) Focus | B) Centre of curvature | C) Infinity | D) Pole

Ans: C) Infinity

Explanation: Rays become parallel after reflection, image is formed at infinity.
ব্যাখ্যা: প্ৰতিফলনৰ পিছত ৰশ্মিসমূহ সমান্তৰাল হয়, সেয়ে প্ৰতিবিম্ব অসীমত গঠন হয়।

11. Which mirror forms real image ? কোনটো দৰ্পণে প্ৰকৃত প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰে ?
A) Convex | B) Plane | C) Concave | D) All
Ans: C
Explanation: Only concave mirror can form real image.
ব্যাখ্যা: কেৱল অৱতল দৰ্পণেই প্ৰকৃত প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰিব পাৰে।

12. Sign of image distance for real image is - প্ৰকৃত প্ৰতিবিম্বৰ বাবে v ৰ চিহ্ন -
A) Positive | B) Negative | C) Zero | D) Infinite
Ans: B
Explanation: Real image forms in front of mirror → negative v.
ব্যাখ্যা: প্ৰকৃত প্ৰতিবিম্ব দৰ্পণৰ আগফালে গঠন হয় → v ঋণাত্মক।

13. Magnification is 1 when image is - বঢ়াৱ 1 হ’লে প্ৰতিবিম্ব -
A) Enlarged | B) Diminished | C) Same size | D) Virtual
Ans: C
Explanation: m = 1 → image same size as object.
ব্যাখ্যা: m = 1 মানে প্ৰতিবিম্ব আৰু বস্তু সমান আকাৰৰ।

14. Object at centre of curvature of concave mirror forms image - C ত বস্তু ৰাখিলে প্ৰতিবিম্ব -
A) At focus | B) At pole | C) At C | D) At infinity
Ans: C
Explanation: Image forms at centre of curvature.
ব্যাখ্যা: প্ৰতিবিম্ব বক্ৰতাৰ কেন্দ্ৰতেই গঠন হয়।

15. Nature of image at C (concave mirror) - C ত প্ৰতিবিম্বৰ স্বভাৱ -
A) Virtual, erect  B) Real, inverted, same size  C) Virtual, enlarged  D) Real, diminished
Ans: B
Explanation: At C → real, inverted, same size.
ব্যাখ্যা: C ত → প্ৰকৃত, উল্টা আৰু সমান আকাৰৰ।

16. Which mirror diverges light ? কোনটো দৰ্পণে পোহৰ বিস্তাৰ কৰে ?
A) Concave | B) Plane | C) Convex | D) All
Ans: C
Explanation: Convex mirror diverges rays.
ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে ৰশ্মি বিস্তাৰ কৰে।

17. Unit of magnification is - বঢ়াৱৰ একক -
A) metre | B) cm | C) No unit | D) degree
Ans: C
Explanation: Ratio of lengths → no unit.
ব্যাখ্যা: দৈৰ্ঘ্যৰ অনুপাত → একক নাই।

18. Shaving mirror used is - দাড়ি কাটিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দৰ্পণ -
A) Convex | B) Plane | C) Concave | D) None
Ans: C
Explanation: Concave mirror gives enlarged image.
ব্যাখ্যা: অৱতল দৰ্পণে ডাঙৰ প্ৰতিবিম্ব দিয়ে।

19. Image formed at focus of concave mirror is at - অৱতল দৰ্পণৰ ফোকাছত বস্তু ৰাখিলে প্ৰতিবিম্ব -
A) Focus | B) C | C) Pole | D) Infinity
Ans: D
Explanation: Reflected rays become parallel.
ব্যাখ্যা: প্ৰতিফলনৰ পিছত ৰশ্মি সমান্তৰাল হয়।

20. Aperture of mirror means - দৰ্পণৰ এপাৰচাৰ মানে -
A) Thickness  B) Diameter of reflecting surface  C) Radius  D) Focus
Ans: B
Explanation: Aperture = effective diameter.
ব্যাখ্যা: এপাৰচাৰ মানে প্ৰতিফলিত পৃষ্ঠৰ ব্যাস।

21. Security mirrors in shops are  দোকানৰ সুৰক্ষা দৰ্পণ 
A) Plane | B) Concave | C) Convex | D) Glass
Ans: C
Explanation: Convex mirror shows wide area.
ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে বিস্তৃত অঞ্চল দেখা যায়।

22. Concave mirror forms virtual image when object is 

অৱতল দৰ্পণে ভাৰ্চুৱেল প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰে যেতিয়া বস্তু 
A) Beyond C | B) At C | C) At F | D) Between P and F
Ans: D
Explanation: Between pole and focus → virtual image.
ব্যাখ্যা: প’ল আৰু ফোকাছৰ মাজত → ভাৰ্চুৱেল।

23. Sign of object distance (u) for real object. প্ৰকৃত বস্তুৰ বাবে u ৰ চিহ্ন 
A) Positive | B) Negative | C) Zero | D) Infinite
Ans: B
Explanation: Object placed in front → negative u.
ব্যাখ্যা: বস্তু দৰ্পণৰ আগফালে → u ঋণাত্মক।

24. Image at infinity in convex mirror is - উত্তল দৰ্পণত অসীমত বস্তুৰ প্ৰতিবিম্ব -
A) Real | B) Virtual & diminished | C) Enlarged | D) Inverted
Ans: B
Explanation: Convex mirror always gives small virtual image.
ব্যাখ্যা: উত্তল দৰ্পণে সদায় সৰু ভাৰ্চুৱেল প্ৰতিবিম্ব দিয়ে।

25. Formula of radius of curvature is - বক্ৰতাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ সূত্ৰ -
A) R = f/2 | B) R = 2f | C) R = f | D) R = 3f
Ans: B
Explanation: R = 2f.
ব্যাখ্যা: R = 2f।

26. Same size image is formed at - সমান আকাৰৰ প্ৰতিবিম্ব গঠন হয় -
A) F | B) P | C) C | D) Infinity
Ans: C
Explanation: At centre of curvature.
ব্যাখ্যা: বক্ৰতাৰ কেন্দ্ৰত।

27. Real image can be obtained on - প্ৰকৃত প্ৰতিবিম্ব পোৱা যায় -
A) Mirror | B) Lens | C) Screen | D) Eye
Ans: C
Explanation: Real image can be caught on screen.
ব্যাখ্যা: প্ৰকৃত প্ৰতিবিম্ব পৰ্দাত পোৱা যায়।

28. Virtual image cannot be obtained on - ভাৰ্চুৱেল প্ৰতিবিম্ব পোৱা নাযায় -
A) Mirror | B) Screen | C) Eye | D) Brain
Ans: B
Explanation: Virtual image cannot be formed on screen.
ব্যাখ্যা: ভাৰ্চুৱেল প্ৰতিবিম্ব পৰ্দাত গঠন নোহোৱা।

29. Headlights of vehicles use - বাহনৰ হেডলাইটত ব্যৱহাৰ কৰা হয় -
A) Plane | B) Convex | C) Concave | D) Glass
Ans: C
Explanation: Concave mirror sends parallel beam.
ব্যাখ্যা: অৱতল দৰ্পণে সমান্তৰাল ৰশ্মি দিয়ে।

30. If magnification is positive, image is - যদি বঢ়াৱ ধনাত্মক হয়, প্ৰতিবিম্ব -
A) Real | B) Inverted | C) Erect | D) Diminished
Ans: C
Explanation: Positive m → erect image.
ব্যাখ্যা: ধনাত্মক m → সোজা প্ৰতিবিম্ব।

31. If magnification is negative, image is - যদি বঢ়াৱ ঋণাত্মক হয় -
A) Erect | B) Virtual | C) Inverted | D) Enlarged
Ans: C
Explanation: Negative m → inverted image.
ব্যাখ্যা: ঋণাত্মক m → উল্টা প্ৰতিবিম্ব।

32. Image position in convex mirror is always - উত্তল দৰ্পণত প্ৰতিবিম্বৰ অৱস্থান সদায় -
A) At C | B) At F | C) Between P and F | D) Infinity
Ans: C
Explanation: Always between pole and focus.
ব্যাখ্যা: সদায় প’ল আৰু ফোকাছৰ মাজত।

33. Reflecting surface of spherical mirror is part of - গোলাকাৰ দৰ্পণৰ পৃষ্ঠ -
A) Cube | B) Cylinder | C) Sphere | D) Cone
Ans: C
Explanation: Spherical mirror is part of sphere.
ব্যাখ্যা: গোলাকাৰ দৰ্পণ হৈছে গোলৰ অংশ।

34. SI unit of radius of curvature is - বক্ৰতাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ SI একক -
A) cm | B) mm | C) metre | D) inch
Ans: C
Explanation: It is a length.
ব্যাখ্যা: ই এটা দৈৰ্ঘ্য।