Magnetic Effects of Electric Current : বৈদ্যুতিক ধাৰাৰ চুম্বকীয় প্ৰভাৱ : PYQ 3

---

1. SI unit of magnetic field is - চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ SI একক হৈছে -
A. Ampere B. Tesla C. Newton D. Volt
Ans / উত্তৰ: B. Tesla
Explanation: Magnetic field is measured in Tesla (T). ব্যাখ্যা: চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ টেছলা (T) এককত মাপা হয়।

2. Direction of magnetic field around a straight conductor is found by - সোজা তাৰত চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ দিশ নিৰ্ণয় কৰা হয় -
A. Fleming’s LHR B. Fleming’s RHR C. Right Hand Thumb Rule D. Maxwell rule
Ans: C
Explanation: Thumb → current, fingers → field direction. ব্যাখ্যা: বুঢ়া আঙুলি ধাৰা, বাকী আঙুলি ক্ষেত্ৰৰ দিশ দেখুৱায়।

3. If current is doubled, magnetic field becomes - ধাৰা দুগুণ কৰিলে ক্ষেত্ৰ -
A. Half B. Same C. Double D. Zero
Ans: C
Explanation: B ∝ I. ব্যাখ্যা: ক্ষেত্ৰ ধাৰাৰ সৈতে সমানুপাতিক।

4. Formula of force on current carrying conductor - ধাৰা বহন কৰা তাৰত বলৰ সূত্ৰ -
A. F=VI B. F=IR C. F=BIL D. F=V/R
Ans: C
Explanation: Force depends on B, I and L. ব্যাখ্যা: বল B, I আৰু L ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

5. Direction of force in electric motor is given by - মোটৰত বলৰ দিশ -
A. RHT Rule B. Fleming’s LHR C. Fleming’s RHR D. Maxwell rule
Ans: B
Explanation: LHR gives motor direction. ব্যাখ্যা: LHR মোটৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।

6. Magnetic field inside solenoid is - ছলেনইডৰ ভিতৰৰ ক্ষেত্ৰ -
A. Zero B. Circular C. Uniform D. Non-uniform
Ans: C
Explanation: Lines are parallel. ব্যাখ্যা: ভিতৰত ক্ষেত্ৰ সমান।

7. SI unit of electric current - বিদ্যুৎ ধাৰাৰ SI একক -
A. Volt B. Coulomb C. Ampere D. Ohm
Ans: C
Explanation: Current unit is ampere. ব্যাখ্যা: ধাৰাৰ একক এম্পিয়াৰ।

8. Electric motor converts - মোটৰে ৰূপান্তৰ কৰে -
A. Electrical→Heat  B. Electrical→Mechanical  C. Mechanical→Electrical  D. Heat→Electrical
Ans: B
Explanation: Motor gives motion. ব্যাখ্যা: মোটৰে গতি উৎপন্ন কৰে।

9. Force increases if - বল বৃদ্ধি হয় যেতিয়া -
A. Current decreases  B. Magnetic field increases  C. Length decreases  D. Field is zero
Ans: B
Explanation: F ∝ B. ব্যাখ্যা: ক্ষেত্ৰ বাঢ়িলে বল বাঢ়ে।

10. Electrical → Mechanical energy device - বিদ্যুৎ → যান্ত্ৰিক -
A. Generator B. Transformer C. Motor D. Galvanometer
Ans: C
Explanation: Motor converts energy. ব্যাখ্যা: মোটৰে শক্তি সলনি কৰে।

11. Unit of magnetic field strength - চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ একক -
A. Wb B. T C. N D. A
Ans: B
Explanation: Field unit is Tesla. ব্যাখ্যা: ক্ষেত্ৰৰ একক টেছলা।

12. Increase in length causes force to - দৈৰ্ঘ্য বাঢ়িলে বল -
A. Decrease B. Same C. Increase D. Zero
Ans: C
Explanation: F ∝ L. ব্যাখ্যা: দৈৰ্ঘ্য বাঢ়িলে বলো বাঢ়ে।

13. Magnetic field maximum at centre of - সৰ্বাধিক ক্ষেত্ৰ -
A. Straight wire B. Solenoid C. Circular coil D. Magnet end
Ans: C
Explanation: Coil centre has strongest field. ব্যাখ্যা: কইলৰ কেন্দ্ৰত ক্ষেত্ৰ বেছি।

14. Magnetic field lines are - ক্ষেত্ৰৰ ৰেখা -
A. Parallel B. Closed curves C. Straight D. Broken
Ans: B
Explanation: They form closed loops. ব্যাখ্যা: ৰেখা বন্ধ বৃত্ত।

15. Permeability of free space - মুক্ত আকাশৰ পাৰগম্যতা -
A. 4π×10⁻⁷ B. 10⁻⁷ C. π×10⁻⁷ D. 4×10⁻⁷
Ans: A
Explanation: μ₀ = 4π×10⁻⁷. ব্যাখ্যা: ই এক ধ্ৰুৱ মান।

16. RHT thumb shows - RHT ত বুঢ়া আঙুলি দেখুৱায় -
A. Field B. Force C. Current D. Motion
Ans: C
Explanation: Thumb → current. ব্যাখ্যা: বুঢ়া আঙুলি ধাৰা।

17. Magnetic field depends on - ক্ষেত্ৰ নিৰ্ভৰ কৰে -
A. Current only  B. Distance only  C. Current & distance  D. Colour
Ans: C
Explanation: Both affect field. ব্যাখ্যা: দুয়োটাই প্ৰভাৱ পেলায়।

18. Field inside solenoid lines are - ছলেনইডৰ ভিতৰত ৰেখা -
A. Curved B. Random C. Parallel D. Broken
Ans: C
Explanation: Uniform field. ব্যাখ্যা: সমান ক্ষেত্ৰ।

19. Fleming’s Right Hand Rule used for - Fleming’s RHR ব্যৱহাৰ -
A. Motor B. Generator C. Transformer D. Heater
Ans: B
Explanation: Finds induced current. ব্যাখ্যা: উৎপন্ন ধাৰা নিৰ্ণয়।

20. Mechanical → Electrical device - যান্ত্ৰিক → বিদ্যুৎ -
A. Motor B. Generator C. Battery D. Solenoid
Ans: B
Explanation: Generator converts energy. ব্যাখ্যা: জেনেৰেটৰে শক্তি সলনি কৰে।

21. Magnetic field due to straight wire varies as - সোজা তাৰত ক্ষেত্ৰ -
A. ∝ I B. ∝ 1/r C. ∝ I/r D. ∝ r
Ans: C

Explanation: Depends on current and distance. ব্যাখ্যা: ধাৰা আৰু দূৰত্বৰ ওপৰত।

22. Unit of force - বলৰ একক -
A. Joule B. Tesla C. Newton D. Watt
Ans: C
Explanation: Force unit is Newton. ব্যাখ্যা: বলৰ একক নিউটন।

23. Field near conductor increases if - ক্ষেত্ৰ বাঢ়ে যেতিয়া -
A. Distance increases  B. Current decreases  C. Current increases  D. Wire breaks
Ans: C
Explanation: More current → more field. ব্যাখ্যা: ধাৰা বাঢ়িলে ক্ষেত্ৰ বাঢ়ে।

24. Magnetic field zero at - ক্ষেত্ৰ শূন্য -
A. North pole  B. South pole  C. Midpoint of bar magnet  D. Outside solenoid
Ans: C
Explanation: Fields cancel at centre. ব্যাখ্যা: কেন্দ্ৰত ক্ষেত্ৰ বাতিল হয়।

25. Electromagnet strength increases with - ইলেক্ট্ৰমেগনেট শক্তি -
A. Fewer turns  B. Lower current  C. More turns  D. Short wire
Ans: C
Explanation: More turns → stronger field. ব্যাখ্যা: পাক বাঢ়িলে শক্তি বাঢ়ে।

26. Ampere-turns = — এম্পিয়াৰ-পাক = —
A. N/I B. I/N C. N×I D. N−I
Ans: C
Explanation: Product of turns & current. ব্যাখ্যা: পাক × ধাৰা।

27. Field lines emerge from — ক্ষেত্ৰৰ ৰেখা ওলায় —
A. South pole  B. North pole  C. Centre  D. Both poles
Ans: B
Explanation: Lines start at north pole. ব্যাখ্যা: উত্তৰ ধ্ৰুৱৰ পৰা ওলায়।

28. Field lines enter - ক্ষেত্ৰৰ ৰেখা সোমায় -
A. North pole  B. Centre  C. South pole  D. Outside
Ans: C
Explanation: Lines end at south pole. ব্যাখ্যা: দক্ষিণ ধ্ৰুৱত সোমায়।

29. Direction of force depends on —. বলৰ দিশ নিৰ্ভৰ —
A. Current only  B. Field only  C. Current & field  D. Length only
Ans: C
Explanation: Both directions matter. ব্যাখ্যা: দুয়োটাই প্ৰয়োজন।

30. Unit of magnetic flux density —. ফ্লাক্স ঘনত্বৰ একক —
A. Wb B. T C. N D. A
Ans: B
Explanation: Same as magnetic field unit. ব্যাখ্যা: টেছলা।

31. Principle of electric motor is based on —. বৈদ্যুতিক মোটৰৰ নীতি ভিত্তি কৰে —
A. Heating effect B. Magnetic effect C. Chemical effect D. Optical effect
Ans / উত্তৰ: B. Magnetic effect
Explanation: A current-carrying conductor in a magnetic field experiences force. ব্যাখ্যা: চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰত ধাৰা বহন কৰা তাৰত বল উৎপন্ন হয়।

32. Generator works on the principle of —.জেনেৰেটৰে কাম কৰে —
A. Heating effect B. Electromagnetic induction C. Chemical reaction D. Static electricity
Ans: B
Explanation: Changing magnetic field induces current. ব্যাখ্যা: পৰিবৰ্তিত চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰই ধাৰা উৎপন্ন কৰে।

33. If current in a conductor is zero, force acting on it is —. ধাৰা শূন্য হ’লে তাৰত বল —
A. Maximum B. Minimum C. Zero D. Same
Ans: C
Explanation: F = BIL, if I = 0 then F = 0. ব্যাখ্যা: ধাৰা নাথাকিলে বল নাথাকে।

34. Magnetic field near a straight conductor decreases when —. সোজা তাৰত ক্ষেত্ৰ কমে যেতিয়া —
A. Current increases  B. Distance increases  C. Length increases  D. Turns increase
Ans: B
Explanation: B ∝ 1/r.. ব্যাখ্যা: দূৰত্ব বাঢ়িলে ক্ষেত্ৰ কমে।

35. Strongest magnetic field is produced by —. সৰ্বাধিক শক্তিশালী ক্ষেত্ৰ উৎপন্ন কৰে —
A. Straight wire B. Circular coil C. Solenoid D. Bar magnet
Ans: C
Explanation: Solenoid produces strong, uniform field. ব্যাখ্যা: ছলেনইডে শক্তিশালী সমান ক্ষেত্ৰ দিয়ে।

36. Fleming’s Left Hand Rule is applicable to —. Fleming’s LHR প্ৰযোজ্য —
A. Generator B. Motor C. Transformer D. Battery
Ans: B
Explanation: Used to find direction of force in motor. ব্যাখ্যা: মোটৰত বলৰ দিশ নিৰ্ণয় কৰে।

37. Magnetic field lines never —. চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ ৰেখাই কেতিয়াও —
A. Cross each other  B. Curve  C. Form loops  D. Bend
Ans: A
Explanation: Crossing would give two directions at one point. ব্যাখ্যা: ক্ৰছ হ’লে একে বিন্দুত দুটা দিশ হ’ব।

38. Magnetic field is uniform when field lines are —. সমান ক্ষেত্ৰ যেতিয়া ৰেখা —
A. Curved B. Crowded C. Parallel D. Random
Ans: C
Explanation: Parallel and equally spaced lines show uniform field. ব্যাখ্যা: সমান্তৰাল ৰেখাই সমান ক্ষেত্ৰ দেখুৱায়।

39. Magnetic field depends on —. চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ নিৰ্ভৰ কৰে —
A. Shape only  B. Medium only  C. Current and geometry  D. Colour
Ans: C
Explanation: Field depends on current and arrangement of conductor. ব্যাখ্যা: ধাৰা আৰু আকৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

40. SI unit of permeability is —. পাৰগম্যতাৰ SI একক —
A. T m A⁻¹ B. N m² C⁻² C. J s D. W m⁻¹
Ans: A
Explanation: Unit of μ is Tesla metre per ampere. ব্যাখ্যা: পাৰগম্যতাৰ একক T m A⁻¹।

41. Magnetic field around a straight current carrying wire is —. সোজা তাৰত চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ —
A. Straight B. Circular C. Parallel D. Random
Ans: B
Explanation: Field lines form concentric circles. ব্যাখ্যা: ক্ষেত্ৰৰ ৰেখা বৃত্তাকাৰ।

42. Electromagnet differs from permanent magnet because it is —. ইলেক্ট্ৰমেগনেট ভিন্ন কাৰণ ই —
A. Permanent B. Temporary C. Natural D. Weak
Ans: B
Explanation: Works only when current flows. ব্যাখ্যা: ধাৰা থাকিলেই কাম কৰে।

43. Increase in number of turns of coil causes magnetic field to — কইলৰ পাক বাঢ়িলে ক্ষেত্ৰ —
A. Decrease B. Same C. Increase D. Zero
Ans: C
Explanation: B ∝ Number of turns. ব্যাখ্যা: পাক বাঢ়িলে ক্ষেত্ৰ বাঢ়ে।

44. Direction of magnetic field reverses when —. চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ দিশ উল্টে যেতিয়া —
A. Wire heats  B. Current reverses  C. Length changes  D. Voltage increases
Ans: B
Explanation: Field direction depends on current direction. ব্যাখ্যা: ধাৰাৰ দিশ সলনি হ’লে ক্ষেত্ৰো সলনি হয়।

45. Magnetic field at centre of circular coil depends on —. কইলৰ কেন্দ্ৰত ক্ষেত্ৰ নিৰ্ভৰ কৰে —
A. Current  B. Radius  C. Both A & B  D. None
Ans: C
Explanation: Depends on current and radius. ব্যাখ্যা: ধাৰা আৰু ব্যাসাৰ্ধৰ ওপৰত।

46. Generator converts —. জেনেৰেটৰে ৰূপান্তৰ কৰে —
A. Electrical → Mechanical  B. Mechanical → Electrical  C. Heat → Electrical  D. Chemical → Electrical
Ans: B
Explanation: Motion produces electricity. ব্যাখ্যা: গতিৰ পৰা বিদ্যুৎ উৎপন্ন হয়।

47. A stronger magnet has —. শক্তিশালী চুম্বকৰ —
A. Fewer field lines  B. More field lines  C. Broken lines  D. No lines