Geography : Chapter 3 : Water Resources

---

1. What is Water Scarcity ? পানীৰ অভাৱ বুলিলে কি বুজোৱা হয় ?

Ans / উত্তৰ: Lack of sufficient water to meet the needs of people is called water scarcity. মানুহৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত পানী নাথাকিলে তাক পানীৰ অভাৱ কোৱা হয়।

2. What are the causes of water scarcity ? পানীৰ অভাৱৰ কাৰণসমূহ কি কি ?

Ans / উত্তৰ:

• Overpopulation : অধিক জনসংখ্যা


• Overuse of water in agriculture and industry : কৃষি আৰু উদ্যোগত পানীৰ অতিব্যৱহাৰ


• Unequal distribution of rainfall : বৰষুণৰ অসম বিতৰণ


• Pollution of water : পানীৰ প্ৰদূষণ

3. List the advantages and disadvantages of dams. : বান্ধৰ সুবিধা আৰু অসুবিধাসমূহ লিখা।

Advantages of Dams (বান্ধৰ সুবিধা)

1. Controls floods : বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰে


2. Provides irrigation : সেচ সুবিধা প্ৰদান কৰে


3. Generates hydroelectricity : জলবিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে

Disadvantages of Dams (বান্ধৰ অসুবিধা)

1. Displacement of people : লোক স্থানান্তৰিত হয়


2. Affects ecosystem and wildlife : পৰিৱেশ আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ ক্ষতি কৰে


3. Causes sedimentation : পলি জমা হয়

4. What is Rainwater Harvesting ? বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ কি ?

Ans / উত্তৰ: Rainwater harvesting is the process of collecting and storing rainwater for future use. ভৱিষ্যৎ ব্যৱহাৰৰ বাবে বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰাক বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ কোৱা হয়।

Types / প্ৰকাৰ:

• Rooftop rainwater harvesting : ছাদৰ পৰা পানী সংগ্ৰহ


• Surface runoff harvesting : পৃষ্ঠ প্ৰবাহৰ পানী সংগ্ৰহ


• Traditional methods: Tankas, Johads : পৰম্পৰাগত পদ্ধতি: টাংকা, জোহাড়

5. Name the methods to conserve water. :পানী সংৰক্ষণৰ উপায়সমূহ লিখা।

Ans / উত্তৰ:

• Reduce wastage of water : পানীৰ অপচয় কমোৱা


• Reuse water : পানী পুনৰ ব্যৱহাৰ


• Harvest rainwater : বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ


• Protect water bodies (rivers, lakes, ponds) : নদী, হ্ৰদ, পুখুৰী সংৰক্ষণ

A. Chapter 3 MCQs

1. Water scarcity means - পানীৰ অভাৱ বুলিলে কি বুজোৱা হয় ?
(a) Excess of water | (b) Pollution of water | (c) Lack of sufficient water | (d) Flow of rivers

Ans: (c) Lack of sufficient water
Note: Water scarcity occurs when water is insufficient to meet needs. মানুহৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত পানী নাথাকিলে পানীৰ অভাৱ ঘটে।

2. Which of the following is a cause of water scarcity ? তলৰ কোনটো পানীৰ অভাৱৰ কাৰণ ?
(a) Afforestation | (b) Overpopulation | (c) Rainwater harvesting | (d) Water recycling

Ans: (b) Overpopulation
Note: Increasing population increases water demand. অধিক জনসংখ্যাই পানীৰ চাহিদা বৃদ্ধি কৰে।

3. Which sector uses maximum water in India ? ভাৰতত কোন খণ্ডত সৰ্বাধিক পানী ব্যৱহাৰ হয় ?
(a) Domestic | (b) Industry | (c) Agriculture | (d) Transport

Ans: (c) Agriculture
Note: Agriculture consumes most of the freshwater. কৃষি খণ্ডত সৰ্বাধিক মিঠা পানী ব্যৱহাৰ হয়।

4. Which is NOT an advantage of dams ? তলৰ কোনটো বান্ধৰ সুবিধা নহয় ?
(a) Flood control | (b) Irrigation | (c) Displacement of people | (d) Hydroelectricity

Ans: (c) Displacement of people
Note: Displacement is a disadvantage. লোক স্থানান্তৰ অসুবিধা।

5. Rooftop rainwater harvesting means - ছাদৰ বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ মানে কি ?
(a) Storing river water | (b) Collecting rainwater from roofs | (c) Canal irrigation | (d) Groundwater pumping

Ans: (b) Collecting rainwater from roofs
Note: Rainwater collected from rooftops. ছাদৰ পৰা বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ।

6. Johads and Tankas are - জোহাড় আৰু টাংকা কি ?
(a) Modern dams | (b) Rivers | (c) Traditional water harvesting methods | (d) Canals

Ans: (c) Traditional water harvesting methods
Note: Used traditionally to store rainwater. পৰম্পৰাগত পানী সংৰক্ষণ পদ্ধতি।

B. Short Answer Questions (2 / 3 Marks)

1. What is water scarcity ? পানীৰ অভাৱ কি ?

Ans: Water scarcity is the lack of sufficient water to meet people’s needs. মানুহৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত পানী নাথাকিলেই তাক পানীৰ অভাৱ কোৱা হয়।

2. Mention any two causes of water scarcity. পানীৰ অভাৱৰ যিকোনো দুটা কাৰণ লিখা।

Ans: Overpopulation, Overuse of water in agriculture. অধিক জনসংখ্যা, কৃষিত পানীৰ অতিব্যৱহাৰ

3. What is rainwater harvesting ? বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ কি ?

Ans: It is the method of collecting and storing rainwater for future use. ভৱিষ্যৎ ব্যৱহাৰৰ বাবে বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰাক বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ কোৱা হয়।

4. Write any two advantages of dams. বান্ধৰ যিকোনো দুটা সুবিধা লিখা।

Ans: Flood control, Irrigation facility: বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ, সেচ সুবিধা

C. Long Answer Questions (5 Marks)

1. Explain the causes of water scarcity in India. ভাৰতত পানীৰ অভাৱৰ কাৰণসমূহ ব্যাখ্যা কৰা।

Ans: The main causes of water scarcity in India are : ভাৰতত পানীৰ অভাৱৰ মুখ্য কাৰণসমূহ হৈছে -

1. Overpopulation : অধিক জনসংখ্যা


2. Excessive use of water in agriculture and industries : কৃষি আৰু উদ্যোগত পানীৰ অতিব্যৱহাৰ


3. Unequal distribution of rainfall : বৰষুণৰ অসম বিতৰণ


4. Pollution of water sources : পানীৰ উৎস প্ৰদূষণ

2. Describe the advantages and disadvantages of dams.বান্ধৰ সুবিধা আৰু অসুবিধাসমূহ বৰ্ণনা কৰা।

Ans:
Advantages:

1. Control floods : বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ


2. Provide irrigation : সেচ সুবিধা


3. Generate hydroelectric power : জলবিদ্যুৎ উৎপাদন

Disadvantages:

1. Displacement of people : লোক স্থানান্তৰ


2. Damage to ecosystem and wildlife : পৰিৱেশ আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ ক্ষতি


3. Sedimentation in reservoirs : পলি জমা হোৱা

3. Explain methods of water conservation. পানী সংৰক্ষণৰ উপায়সমূহ ব্যাখ্যা কৰা।

Ans:

1. Rainwater harvesting : বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ


2. Reducing wastage of water : পানীৰ অপচয় কমোৱা


3. Reusing water : পানী পুনৰ ব্যৱহাৰ


4. Protecting water bodies : নদী, হ্ৰদ, পুখুৰী সংৰক্ষণ

D. Case-Study Based Questions

Case Study 1

A city faces severe water shortage due to increasing population, overuse of groundwater, and polluted rivers.

Questions:

1. Identify two causes of water scarcity from the case.


2. Suggest one method to conserve water.

Ans:

1. Overpopulation, Pollution of water : অধিক জনসংখ্যা, পানীৰ প্ৰদূষণ


2. Rainwater harvesting : বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ

Case Study 2

A village collects rainwater from rooftops and stores it in underground tanks for use during dry seasons.

Questions:

1. Name the method used.


2. Write one benefit of this method.

Ans:

1. Rooftop rainwater harvesting : ছাদৰ বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহ


2. Provides water during scarcity : পানীৰ অভাৱৰ সময়ত সহায় কৰে