Factors Affecting Friction : ঘৰ্ষণক প্ৰভাৱিত কৰা কাৰক

---

1. Surface Roughness (পৃষ্ঠৰ ৰুক্ষতা)

• Rough surface → More friction : ৰুক্ষ পৃষ্ঠ → বেছি ঘৰ্ষণ


• Smooth surface → Less friction : মসৃণ পৃষ্ঠ → কম ঘৰ্ষণ


• Due to interlocking of irregularities : অসমান অংশবোৰে একেলগে লাগি ঘৰ্ষণ বঢ়ায়

2. Normal Force / Weight (বল বা ওজন)

• More weight → More friction : অধিক ওজন → বেছি ঘৰ্ষণ


• Less weight → Less friction : কম ওজন → কম ঘৰ্ষণ


• Heavier objects press surfaces more : ভাৰী বস্তুয়ে পৃষ্ঠত অধিক চাপ দিয়ে

Key Point (গুৰুত্বপূর্ণ কথা)

Friction depends on : ঘৰ্ষণ নিৰ্ভৰ কৰে:

• Nature of surface : পৃষ্ঠৰ ধৰণ


• Normal force (weight) : ওজন বা চাপ

==========================================================

MCQs

Q1. Friction is more on: ক’ত ঘৰ্ষণ বেছি হয় ?
(a) Smooth surface (b) Rough surface (c) Oily surface (d) Wet surface

Ans: (b) Rough surface
Explanation: Rough surfaces have more irregularities → more friction. ব্যাখ্যা: ৰুক্ষ পৃষ্ঠত অধিক অসমানতা থাকে, সেয়েহে ঘৰ্ষণ বেছি।

Q2. Friction decreases when surface is: পৃষ্ঠ কেতিয়া ঘৰ্ষণ কম হয় ?
(a) Rough (b) Smooth (c) Heavy (d) Hard

Ans: (b) Smooth
Explanation: Smooth surfaces reduce resistance. ব্যাখ্যা : মসৃণ পৃষ্ঠে ঘৰ্ষণ কম কৰে।

Q3. Friction increases with: ঘৰ্ষণ কেতিয়া বাঢ়ে ?
(a) Less weight (b) More weight (c) Smooth surface (d) Oil

Ans: (b) More weight
Explanation: More weight increases normal force → more friction. ব্যাখ্যা: অধিক ওজনে চাপ বঢ়ায়, সেয়েহে ঘৰ্ষণ বাঢ়ে।

Q4. Which factor affects friction ? কোনটো কাৰকে ঘৰ্ষণ প্ৰভাৱিত কৰে ?
(a) Color (b) Shape (c) Surface nature (d) Smell

Ans: (c) Surface nature

Explanation: Surface type (rough/smooth) directly affects friction. ব্যাখ্যা: পৃষ্ঠৰ ধৰণে ঘৰ্ষণ নিৰ্ধাৰণ কৰে।

Q5. A heavy box has: এটা ভাৰী বাকচৰ -
(a) Less friction (b) More friction (c) No friction (d) Equal friction

Ans: (b) More friction

Explanation: Heavier object → more force → more friction. ব্যাখ্যা: ভাৰী বস্তুত অধিক ঘৰ্ষণ হয়।

Short Answer (2–3 Marks)

Friction depends mainly on the nature of surfaces and the normal force. Rough surfaces produce more friction than smooth surfaces. Also, heavier objects create more friction due to greater force.

ঘৰ্ষণ মূলত পৃষ্ঠৰ ধৰণ আৰু ওজনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ৰুক্ষ পৃষ্ঠত বেছি ঘৰ্ষণ হয় আৰু মসৃণ পৃষ্ঠত কম। লগতে ভাৰী বস্তুত অধিক চাপৰ বাবে ঘৰ্ষণ বাঢ়ে।

Exam Trick:

• Rough surface ↑ Friction → High : ৰুক্ষ পৃষ্ঠ ↑ ঘৰ্ষণ → বেছি


• Smooth surface ↓ Friction → Less : মসৃণ পৃষ্ঠ ↓ ঘৰ্ষণ → কম


• Weight ↑ Friction → High : ওজন ↑ ঘৰ্ষণ → বেছি

Quick Revision:
Rough = More friction (ৰুক্ষ = বেছি ঘৰ্ষণ)
Smooth = Less friction (মসৃণ = কম ঘৰ্ষণ)
Heavy = More friction (ভাৰী = বেছি ঘৰ্ষণ)