Why Do Magnets Lose Their Magnetism ? : চুম্বকে কিয় নিজৰ চুম্বকত্ব হেৰুৱায় ?

---

Concept (ধাৰণা) : Magnets are made up of very tiny regions called magnetic domains, where each domain behaves like a small magnet with its own north and south poles. In an unmagnetized material, these domains are arranged randomly, so their effects cancel each other. But when all the domains are aligned in the same direction, they combine to form a strong magnet.

চুম্বকৰ ভিতৰত অতি সৰু সৰু অঞ্চল থাকে যাক চুম্বকীয় ড’মেইন বোলা হয়। প্ৰতিটো ড’মেইন সৰু চুম্বকৰ দৰে আচৰণ কৰে আৰু নিজা উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ধ্ৰুৱ থাকে। যদি এই ড’মেইনবোৰ এলোমেলো হৈ থাকে, তেন্তে সিহঁতৰ প্ৰভাৱ একে-অপৰে বাতিল কৰে। কিন্তু সকলো ড’মেইন একেদিশে সজোৱা থাকিলে, ই একেলগে শক্তিশালী চুম্বক গঠন কৰে।

Alignment Effect (ড’মেইনৰ ব্যৱস্থা) : The strength of a magnet depends on how well its domains are aligned. When domains are arranged in the same direction, the magnet becomes strong and shows clear magnetic properties. On the other hand, if the domains are disordered or random, the magnet becomes weak or may even lose its magnetism.

চুম্বকৰ শক্তি ড’মেইনৰ সজোৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। যদি ড’মেইনবোৰ একেদিশে থাকে, তেন্তে চুম্বক শক্তিশালী হয় আৰু স্পষ্ট চুম্বকত্ব দেখুৱায়। কিন্তু যদি ড’মেইনবোৰ এলোমেলো হয়, তেন্তে চুম্বক দুর্বল হৈ যায় বা চুম্বকত্ব হেৰায়।

Causes of Loss of Magnetism (চুম্বকত্ব হ্ৰাসৰ কাৰণ) : A magnet can lose its magnetism due to several reasons. Heating a magnet at high temperature disturbs the alignment of domains, making them random. Physical impacts like hitting or dropping also break the alignment. Over a long period of time, magnets may naturally lose their magnetism slowly.

চুম্বকৰ চুম্বকত্ব কেইবাটাও কাৰণত হ্ৰাস পাব পাৰে। অধিক তাপ দিলে ড’মেইনবোৰ এলোমেলো হৈ যায়। আঘাত বা ধাক্কা (যেনে পৰি যোৱা বা মাৰিলে) ড’মেইনৰ সজোৱা ভাঙি দিয়ে। লগতে দীঘলীয়া সময়ৰ পিছত স্বাভাৱিকভাৱে চুম্বকত্ব ধীৰে ধীৰে কমি যায়।

Key Idea (মূল ধাৰণা) : If magnetic domains are aligned in one direction, the magnet is strong. If the domains become random, the magnet becomes weak or loses its magnetism.

যদি ড’মেইনবোৰ একেদিশে থাকে, তেন্তে চুম্বক শক্তিশালী হয়। কিন্তু যদি ড’মেইনবোৰ এলোমেলো হয়, তেন্তে চুম্বক দুর্বল হয় বা চুম্বকত্ব হেৰায়।

============================================================

MCQs

Q1. Magnetism is due to: চুম্বকত্ব কিহৰ বাবে হয় ?
(a) Heat (b) Magnetic domains (c) Light (d) Gravity

Ans: (b) Magnetic domains
Explanation: Domains create magnetic effect. ব্যাখ্যা: ড’মেইনসমূহে চুম্বকত্ব সৃষ্টি কৰে।

Q2. A magnet becomes weak when: চুম্বক কেতিয়া দুর্বল হয় ?
(a) Domains align (b) Domains randomize (c) Cooling (d) Polishing

Ans: (b) Domains randomize
Explanation: Random domains reduce magnetism. ব্যাখ্যা: এলোমেলো ড’মেইনে শক্তি কমায়।

Q3. Heating a magnet will: চুম্বক গৰম কৰিলে -
(a) Increase strength (b) Decrease strength (c) No change (d) Melt only

Ans: (b) Decrease strength
Explanation: Heat disturbs domain alignment. ব্যাখ্যা: তাপে ড’মেইনৰ সজোৱা ভাঙে।

Q4. Dropping a magnet causes: চুম্বক পেলালে -
(a) Stronger magnet (b) Loss of magnetism (c) No effect (d) Cooling

Ans: (b) Loss of magnetism
Explanation: Impact disturbs domains. ব্যাখ্যা: আঘাতে ড’মেইন এলোমেলো কৰে।

Q5. Strong magnet has: শক্তিশালী চুম্বকৰ 
(a) Random domains (b) Aligned domains (c) No domains (d) Weak force

Ans: (b) Aligned domains

Explanation: Alignment gives strong magnetism. ব্যাখ্যা: একে দিশে থকা ড’মেইনে শক্তি দিয়ে।

Short Answer (2–3 Marks)

Magnets lose their magnetism when their magnetic domains become randomly arranged. Heat, impact, and time disturb the alignment of domains, making the magnet weaker.

চুম্বকৰ ড’মেইনসমূহ এলোমেলো হ’লে চুম্বকত্ব কমে। তাপ, আঘাত আৰু সময়ে ড’মেইনৰ সজোৱা অৱস্থা নষ্ট কৰে, ফলত চুম্বক দুর্বল হয়।

Trick: i. Aligned = Strong, ii. Random = Weak, iii. Heat/Impact = Loss of magnetism