Potential Energy (স্থিতি শক্তি) & Kinetic Energy (গতি শক্তি)

---

Potential Energy (স্থিতি শক্তি)

Potential energy is the energy stored in a body due to its position or configuration.It depends on the height, shape, or condition of the object. The formula of potential energy is P.E. = mgh, where m = mass (kg), g = gravity (9.8 m/s²), h = height (m). The unit of potential energy is Joule (J). Common examples include water stored in a dam, an object placed on a shelf, a compressed spring, and a stretched rubber band.

স্থিতি শক্তি হৈছে কোনো বস্তুৰ অৱস্থান বা গঠনৰ বাবে সঞ্চিত শক্তি। এই শক্তি বস্তুটোৰ উচ্চতা, আকাৰ বা অৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ইয়াৰ সূত্ৰ হৈছে P.E. = mgh, য’ত m = ভৰ, g = মাধ্যাকর্ষণ (9.8 m/s²), h = উচ্চতা। ইয়াৰ একক হৈছে জুল (J)। উদাহৰণস্বৰূপে ডেমত থকা পানী, তাকত ৰখা বস্তু, চেপা স্প্ৰিং, টান মৰা ৰাবাৰ।

Kinetic Energy (গতি শক্তি)

Kinetic energy is the energy possessed by a body due to its motion. Any object that is moving has kinetic energy, and it depends on the mass and velocity of the object. The formula is K.E. = ½mv², where m = mass (kg) and v = velocity (m/s). The unit is Joule (J). Examples include a moving car, a running athlete, a rolling ball, flowing river water, and a falling object.

গতি শক্তি হৈছে কোনো বস্তুৰ গতিৰ বাবে থকা শক্তি। যিকোনো চলন্ত বস্তুৰ গতিজ শক্তি থাকে আৰু ই বস্তুটোৰ ভৰ আৰু বেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ইয়াৰ সূত্ৰ হৈছে K.E. = ½mv², য’ত m = ভৰ আৰু v = বেগ। ইয়াৰ একক হৈছে জুল (J)। উদাহৰণস্বৰূপে চলন্ত গাড়ী, দৌৰোৱা খেলুৱৈ, গুৰি যোৱা বল, বহি থকা নদী আৰু পৰা বস্তু।

Short Point

Potential Energy = Stored energy (স্থিতি শক্তি)
Kinetic Energy = Energy of motion (গতি শক্তি)

==============================================================================

MCQs: Kinetic & Potential Energy

1. Potential energy is due to: স্থিতিজ শক্তি কিহৰ বাবে হয় ?

A. motion  B. position  C. sound  D. heat

Ans: B. position

Explanation: P.E. depends on position/height. স্থিতি শক্তি অৱস্থানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে

2. Kinetic energy is energy of: গতি শক্তি কিহৰ শক্তি ?

A. rest  B. motion  C. light  D. heat

Ans: B. motion
Explanation: Moving objects have K.E. চলন্ত বস্তুত গতিজ শক্তি থাকে

3. Unit of energy is: শক্তিৰ একক কি ?

A. Watt  B. Joule  C. Newton  D. Meter

Ans: B. Joule
Explanation: Joule is SI unit. জুল হৈছে SI একক

4. Formula of Potential Energy:

A. ½mv²  B. mgh  C. mv  D. gh

Ans: B. mgh
Explanation: Standard formula of P.E.

5. Formula of Kinetic Energy:

A. mgh  B. mv  C. ½mv²  D. gh

Ans: C. ½mv²
Explanation: Depends on velocity

6. Which has potential energy ? কোনটোত স্থিতিজ শক্তি থাকে ?

A. Moving car  B. Book on table  C. Running boy  D. Flowing river

Ans: B. Book on table
Explanation: Object at height has P.E.

7. Which has kinetic energy ? কোনটোত গতিজ শক্তি থাকে ?

A. Standing tree  B. Wall  C. Moving car  D. Table

Ans: C. Moving car
Explanation: Motion → K.E.

8. P.E. depends on: স্থিতিজ শক্তি নিৰ্ভৰ কৰে:

A. speed  B. height  C. time  D. color

Ans: B. height
Explanation: Higher → more P.E.

9. K.E. depends on: গতি শক্তি নিৰ্ভৰ কৰে:

A. height  B. velocity  C. shape  D. color

Ans: B. velocity
Explanation: Speed increases K.E.

10. Falling object has: পৰা বস্তুত কি থাকে ?

A. only P.E.  B. only K.E.   C. both P.E. and K.E.   D. none

Ans: C. both
Explanation: It has height + motion

11. Energy stored in dam water is: ডেমত থকা পানীৰ শক্তি কি ?

A. K.E.  B. P.E.  C. Heat  D. Light

Ans: B. P.E.

12. A running athlete has: দৌৰোৱা খেলুৱৈৰ কি শক্তি থাকে ?

A. P.E.  B. K.E.  C. Light  D. Sound

Ans: B. K.E.

13. If speed increases, K.E.:

A. decreases   B. increases   C. same   D. zero

Ans: B. increases
Explanation: K.E. ∝ v²

14. Which is stored energy ?

A. K.E.  B. P.E.  C. Sound  D. Heat

Ans: B. P.E.

15. Energy of moving water is:

A. P.E.  B. K.E.  C. Heat  D. Sound

Ans: B. K.E.

=================================================================

Hard MCQs: Kinetic & Potential Energy

1. A body of mass 2 kg is raised to height 10 m. Its P.E. is: (2 kg ভৰৰ বস্তু 10 m উচ্চতালৈ উঠালে, P.E. কিমান?)

A. 98 J  B. 196 J  C. 20 J  D. 200 J

Ans: B. 196 J
Explanation: P.E. = mgh = 2×9.8×10 = 196 J

2. If velocity of a body becomes double, its K.E. becomes:  বেগ দ্বিগুণ হ’লে K.E. কি হয় ?

A. double  B. triple  C. four times  D. half

Ans: C. four times
Explanation: K.E. ∝ v² → (2v)² = 4v²

3. A body at rest has: স্থিৰ বস্তুৰ কি থাকে ?

A. only K.E.   B. only P.E.   C. both   D. none

Ans: B. only P.E.
Explanation: No motion → no K.E.

4. Which factor does NOT affect K.E. ? কোনটো K.E.ত প্ৰভাৱ পেলায় নে ?

A. mass  B. velocity  C. height  D. none

Ans: C. height
Explanation: K.E. depends only on mass & velocity

5. When a body falls freely, its P.E.:  বস্তু পৰোঁতে P.E. কি হয় ?

A. increases  B. decreases   C. constant  D. zero

Ans: B. decreases
Explanation: Height decreases → P.E. decreases

6. A 1 kg object moving at 4 m/s has K.E.:

A. 8 J  B. 16 J  C. 4 J  D. 2 J

Ans: A. 8 J
Explanation: K.E. = ½×1×16 = 8 J

7. Maximum P.E. occurs at: সৰ্বাধিক P.E. ক’ত হয় ?

A. lowest point   B. middle   C. highest point   D. ground

Ans: C. highest point
Explanation: Maximum height → maximum P.E.

8. If mass doubles, K.E. becomes:

A. half  B. same  C. double  D. four times

Ans: C. double
Explanation: K.E. ∝ m

9. Which has both P.E. and K.E.?  কোনটোত দুয়ো শক্তি থাকে ?

A. book on table   B. moving car on hill   C. wall   D. ground

Ans: B. moving car on hill
Explanation: Height + motion → both energies

10. Energy conversion in falling body: পৰা বস্তুত কি ৰূপান্তৰ হয় ?

A. K.E. → P.E.  B. P.E. → K.E.   C. Heat → Light   D. None

Ans: B. P.E. → K.E.
Explanation: As it falls, stored energy converts to motion

11. If height becomes zero, P.E. becomes:

A. maximum  B. zero  C. infinite  D. constant

Ans: B. zero
Explanation: No height → no P.E.

12. Which statement is correct ?

A. K.E. depends on height        B. P.E. depends on velocity
C. K.E. depends on velocity²    D. P.E. depends on speed

Ans: C. K.E. depends on velocity²

13. A body moving with constant velocity has:

A. zero K.E.    B. constant K.E.   C. increasing K.E.   D. decreasing K.E.

Ans: B. constant K.E.

14. A stretched spring has:

A. K.E.  B. P.E.  C. both  D. none

Ans: B. P.E.

15. If velocity = 0, K.E. = ?

A. maximum  B. zero  C. constant  D. infinite

Ans: B. zero

High - Level Tips

i. K.E. ∝ v² (very important) / ii. P.E. ∝ height  / iii. Energy converts (P.E. ↔ K.E.) / iv. Total energy remains constant