Reflection of Light : পোহৰৰ প্ৰতিফলন

---

What is Reflection of Ligh ? পোহৰৰ প্ৰতিফলন কি ?

The bouncing back of light rays from a smooth, shiny surface is called Reflection of Light. মসৃণ আৰু চকচকে পৃষ্ঠৰ পৰা পোহৰৰ ৰশ্মি ঘূৰি অহাক পোহৰৰ প্ৰতিফলন বুলি কোৱা হয়।

Reflection of Light

Incident Ray: The ray of light that falls on the mirror. দাপোণত পৰোৱা পোহৰৰ ৰশ্মি।

Reflected Ray: The ray of light that bounces back from the mirror. দাপোণৰ পৰা ঘূৰি অহা পোহৰৰ ৰশ্মি।

Normal: A perpendicular line drawn at the point of incidence. আপতন বিন্দুত আঁকা লম্ব ৰেখা।

Angle of reflection

i. Angle of Incidence (∠i) : Angle between the incident ray and normal. আপতিত ৰশ্মি আৰু লম্বৰ মাজৰ কোণ।

ii. Angle of Reflection (∠r): Angle between the reflected ray and normal. প্ৰতিফলিত ৰশ্মি আৰু লম্বৰ মাজৰ কোণ।

Laws of Reflection : প্ৰতিফলনৰ নিয়ম

1. Angle of Incidence = Angle of Reflection : ∠i = ∠r  (১. আপতন কোণ = প্ৰতিফলন কোণ). The angle of incidence is always equal to the angle of reflection. আপতন কোণ সদায় প্ৰতিফলন কোণৰ সমান হয়।

2. Incident Ray, Reflected Ray and Normal lie on the same plane (২. আপতিত ৰশ্মি, প্ৰতিফলিত ৰশ্মি আৰু লম্ব একে তলত থাকে । (The incident ray, reflected ray and normal all lie on the same plane. আপতিত ৰশ্মি, প্ৰতিফলিত ৰশ্মি আৰু লম্ব সদায় একে তলত থাকে।)

Types of Reflection প্ৰতিফলনৰ প্ৰকাৰ

1. Regular Reflection (নিয়মিত প্ৰতিফলন)

• Occurs on a smooth surface.(মসৃণ পৃষ্ঠত ঘটে।)


• Clear image is formed. (স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন হয়।)


• Reflected rays remain parallel. (প্ৰতিফলিত ৰশ্মিবোৰ সমান্তৰাল হৈ থাকে।)

Ex: Mirror, polished metal, calm water. দাপোণ, পালিছ কৰা ধাতু, শান্ত পানী

2. Diffused Reflection(২. বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলন)

• Occurs on a rough surface. খহটা পৃষ্ঠত ঘটে।


• Reflected rays scatter in different directions. প্ৰতিফলিত ৰশ্মিবোৰ বিভিন্ন দিশত ছটিয়াই যায়।


• Clear image is not formed. স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন নহয়।

Ex: Wall, road, paper দেৱাল, পথ, কাগজ

=============================================

Reflection of Light – Important PYQ Questions : পোহৰৰ প্ৰতিফলন – গুৰুত্বপূর্ণ PYQ প্ৰশ্ন

1. What is reflection of light ? State the laws of reflection. পোহৰৰ প্ৰতিফলন কি ? প্ৰতিফলনৰ নিয়মসমূহ লিখা।

Ans: Reflection of light is the bouncing back of light rays from a smooth and shiny surface. পোহৰৰ ৰশ্মি মসৃণ আৰু চকচকে পৃষ্ঠৰ পৰা ঘূৰি অহাক পোহৰৰ প্ৰতিফলন বুলি কোৱা হয়।

Laws of Reflection : প্ৰতিফলনৰ নিয়ম: ∠i = ∠r

Regular reflection occurs on smooth and polished surfaces such as mirrors. In this type of reflection, reflected rays remain parallel to each other and a clear image is formed. On the other hand, diffused reflection occurs on rough surfaces. Here, the reflected rays scatter in different directions, so no clear image is formed.

নিয়মিত প্ৰতিফলন মসৃণ আৰু পালিশ কৰা পৃষ্ঠত, যেনে দৰ্পণত, ঘটে। এই ধৰণৰ প্ৰতিফলনত প্ৰতিফলিত ৰশ্মিবোৰ সমান্তৰাল হৈ থাকে আৰু স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন হয়। আনহাতে, বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলন খহটা পৃষ্ঠত ঘটে। ইয়াত প্ৰতিফলিত ৰশ্মিবোৰ বিভিন্ন দিশত ছটিয়াই যায়, ফলত স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন নহয়।

3. What is meant by angle of incidence and angle of reflection ? আপতন কোণ আৰু প্ৰতিফলন কোণ বুলিলে কি বুজায় ?

Ans: The angle between the incident ray and normal is called angle of incidence. (আপতিত ৰশ্মি আৰু লম্বৰ মাজৰ কোণক আপতন কোণ বুলি কোৱা হয়। )The angle between the reflected ray and normal is called angle of reflection. (প্ৰতিফলিত ৰশ্মি আৰু লম্বৰ মাজৰ কোণক প্ৰতিফলন কোণ বুলি কোৱা হয়।)

4. Why does a mirror form a clear image ? দাপোণে কিয় স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন কৰে ?

Ans: A mirror has a smooth surface which produces regular reflection. Therefore, reflected rays remain parallel and form a clear image. দাপোণৰ পৃষ্ঠ মসৃণ হোৱাৰ বাবে নিয়মিত প্ৰতিফলন হয়। সেইবাবে প্ৰতিফলিত ৰশ্মিবোৰ সমান্তৰাল থাকে আৰু স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন হয়।

5. Why is no clear image formed on a rough surface ? খহটা পৃষ্ঠত কিয় স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন নহয় ?

Ans: A rough surface causes diffused reflection. The reflected rays scatter in different directions, so no clear image is formed. খহটা পৃষ্ঠত বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলন হয়। প্ৰতিফলিত ৰশ্মিবোৰ বিভিন্ন দিশত ছটিয়াই যায়, সেইবাবে স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন নহয়।

MCQ

1. In which type of reflection do the reflected rays scatter in different directions ? প্ৰতিফলিত ৰশ্মিবোৰ বিভিন্ন দিশত ছটিয়াই যোৱা প্ৰতিফলন কোনটো ?

A) Regular Reflection / নিয়মিত প্ৰতিফলন   B) Diffused Reflection / বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলন   C) Multiple Reflection / বহু প্ৰতিফলন    D) Total Internal Reflection / সম্পূৰ্ণ অভ্যন্তৰীণ প্ৰতিফলন

Ans: B) Diffused Reflection / বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলন

Explanation: In diffused reflection, reflected rays scatter due to rough surface. বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলনত খহটা পৃষ্ঠৰ বাবে ৰশ্মিবোৰ ছটিয়াই যায়।

2.Regular reflection occurs on: নিয়মিত প্ৰতিফলন ক’ত ঘটে ?

A) Rough surface / খহটা পৃষ্ঠ   B) Smooth surface / মসৃণ পৃষ্ঠ   C) Water vapour / জলীয় বাষ্প   D) Dust particles / ধূলিকণা

Ans: B) Smooth surface / মসৃণ পৃষ্ঠ

Explanation: Smooth surfaces produce regular reflection. মসৃণ পৃষ্ঠত নিয়মিত প্ৰতিফলন হয়।

3. Which reflection forms a clear image ? কোন প্ৰতিফলনত স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন হয় ?

A) Diffused Reflection / বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলন   B) Irregular Reflection / অনিয়মিত প্ৰতিফলন
C) Regular Reflection / নিয়মিত প্ৰতিফলন    D) Scattered Reflection / ছটিয়াই যোৱা প্ৰতিফলন

Ans: C) Regular Reflection / নিয়মিত প্ৰতিফলন

Explanation: Parallel reflected rays form a clear image. সমান্তৰাল প্ৰতিফলিত ৰশ্মিয়ে স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন কৰে।

4. Diffused reflection occurs due to: বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলন কিহৰ বাবে ঘটে ?

A) Smooth surface / মসৃণ পৃষ্ঠ   B) Plane mirror / সমতল দৰ্পণ   C) Rough surface / খহটা পৃষ্ঠ    D) Transparent surface / স্বচ্ছ পৃষ্ঠ

Ans: C) Rough surface / খহটা পৃষ্ঠ

Explanation: Rough surfaces scatter light rays. খহটা পৃষ্ঠই পোহৰৰ ৰশ্মি ছটিয়াই দিয়ে।

5. In regular reflection, reflected rays are: নিয়মিত প্ৰতিফলনত প্ৰতিফলিত ৰশ্মিবোৰ কেনেকুৱা হয় ?

A) Scattered / ছটিয়াই যায়    B) Curved / বেঁকা   C) Parallel / সমান্তৰাল   D) Zig-zag / আঁকাবাঁকা

Ans: C) Parallel / সমান্তৰাল

Explanation: Reflected rays remain parallel in regular reflection. নিয়মিত প্ৰতিফলনত ৰশ্মিবোৰ সমান্তৰাল থাকে।

6. Which surface gives diffused reflection ? কোন পৃষ্ঠত বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলন হয় ?

A) Polished mirror / পালিশ কৰা দৰ্পণ    B) Calm water / স্থিৰ পানী    C) Rough wall / খহটা দেৱাল   D) Glass sheet / কাঁচৰ পাত

Ans: C) Rough wall / খহটা দেৱাল

Explanation: Rough surfaces scatter reflected light. খহটা পৃষ্ঠই প্ৰতিফলিত পোহৰ ছটিয়াই দিয়ে।

7. Which statement is true for regular reflection ? নিয়মিত প্ৰতিফলনৰ বাবে কোনটো সঠিক ?

A) No image is formed / প্ৰতিচ্ছবি গঠন নহয়    B) Rays scatter randomly / ৰশ্মি এলোমেলো ছটিয়াই যায়
C) Clear image is formed / স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন হয়    D) Surface must be rough / পৃষ্ঠ খহটা হ’ব লাগিব

Ans: C) Clear image is formed / স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন হয়

Explanation: Regular reflection produces a clear image. নিয়মিত প্ৰতিফলনে স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি সৃষ্টি কৰে।

8. Which type of reflection occurs from a mirror ? দৰ্পণত কোন ধৰণৰ প্ৰতিফলন ঘটে ?

A) Diffused Reflection / বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলন   B) Regular Reflection / নিয়মিত প্ৰতিফলন
C) Scattered Reflection / ছটিয়াই যোৱা প্ৰতিফলন   D) Irregular Reflection / অনিয়মিত প্ৰতিফলন

Ans: B) Regular Reflection / নিয়মিত প্ৰতিফলন

Explanation: Mirrors have smooth surfaces causing regular reflection. দৰ্পণৰ মসৃণ পৃষ্ঠৰ বাবে নিয়মিত প্ৰতিফলন হয়।

9. In diffused reflection, reflected rays are: বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলনত প্ৰতিফলিত ৰশ্মিবোৰ কেনেকুৱা হয় ?

A) Parallel / সমান্তৰাল  B) Straight / সোজা    C) Scattered / ছটিয়াই যায়   D) Focused / কেন্দ্ৰীভূত

Ans: C) Scattered / ছটিয়াই যায়

Explanation: Rough surfaces scatter reflected rays. খহটা পৃষ্ঠই প্ৰতিফলিত ৰশ্মি ছটিয়াই দিয়ে।

10. Which of the following does NOT form a clear image ? তলৰ কোনটোৱে স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন নকৰে ?

A) Plane mirror / সমতল দৰ্পণ   B) Polished steel / পালিশ কৰা ষ্টীল   C) Rough surface / খহটা পৃষ্ঠ   D) Calm water / স্থিৰ পানী

Ans: C) Rough surface / খহটা পৃষ্ঠ

Explanation: Rough surfaces produce diffused reflection, so no clear image forms. খহটা পৃষ্ঠত বিচ্ছুৰিত প্ৰতিফলন হয়, সেয়ে স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি গঠন নহয়।