Tool By Zeal Point

Image Formation by Plane Mirror : সমতল দৰ্পণত প্ৰতিচ্ছবি গঠন

1. Plane Mirror : সমতল দৰ্পণ

A plane mirror is a flat and polished reflecting surface which forms images by reflection of light.
সমতল দৰ্পণ হৈছে এটা সমতল আৰু পালিশ কৰা প্ৰতিফলক পৃষ্ঠ, যিয়ে পোহৰৰ প্ৰতিফলনৰ দ্বাৰা প্ৰতিচ্ছবি গঠন কৰে।

2. Virtual Image : কাল্পনিক প্ৰতিচ্ছবি

The image formed by a plane mirror is virtual because it appears behind the mirror and cannot be obtained on a screen.
সমতল দৰ্পণে গঠন কৰা প্ৰতিচ্ছবি কাল্পনিক হয়, কাৰণ ই দৰ্পণৰ পিছফালে দেখা যায় আৰু পৰ্দাত ধৰা নাযায়।

3. Erect Image : সোজা প্ৰতিচ্ছবি

The image formed in a plane mirror is always erect or upright. সমতল দৰ্পণত গঠন হোৱা প্ৰতিচ্ছবি সদায় সোজা হয়।

4. Same Size Image : সমান আকাৰৰ প্ৰতিচ্ছবি

The size of the image formed by a plane mirror is equal to the size of the object.
সমতল দৰ্পণে গঠন কৰা প্ৰতিচ্ছবিৰ আকাৰ বস্তুৰ আকাৰৰ সমান হয়।

5. Lateral Inversion : পাৰ্শ্বীয় বিপৰীততা

In a plane mirror, the left side of the object appears as the right side in the image and the right side appears as the left side. This phenomenon is called lateral inversion.
সমতল দৰ্পণত বস্তুৰ বাঁওফাল ছবিত সোঁফাল হিচাপে আৰু সোঁফাল বাঁওফাল হিচাপে দেখা যায়। এই ঘটনাক পাৰ্শ্বীয় বিপৰীততা বোলা হয়।

6. Equal Distance : সমান দূৰত্ব

The distance of the object from the mirror is always equal to the distance of the image from the mirror.
দৰ্পণৰ পৰা বস্তুৰ দূৰত্ব সদায় প্ৰতিচ্ছবিৰ দূৰত্বৰ সমান হয়।

7. Equal Height : সমান উচ্চতা

The height of the image formed in a plane mirror is equal to the height of the object.
সমতল দৰ্পণত গঠন হোৱা প্ৰতিচ্ছবিৰ উচ্চতা বস্তুৰ উচ্চতাৰ সমান হয়।

=====================================================

MCQ Questions

1. The image formed by a plane mirror is: সমতল দৰ্পণে গঠন কৰা প্ৰতিচ্ছবি কেনেকুৱা হয় ?

A) Real / বাস্তৱ B) Virtual / কাল্পনিক C) Inverted / ওলোটা D) Diminished / সৰু

Ans: B) Virtual / কাল্পনিক

Explanation: A plane mirror forms a virtual image behind the mirror. সমতল দৰ্পণে কাল্পনিক প্ৰতিচ্ছবি গঠন কৰে।

2. In a plane mirror, the image is: সমতল দৰ্পণত প্ৰতিচ্ছবি কেনেকুৱা হয় ?

A) Upside down / ওলোটা B) Erect / সোজা C) Smaller / সৰু D) Blurred / অস্পষ্ট

Ans: B) Erect / সোজা

Explanation: The image formed by a plane mirror is always erect. সমতল দৰ্পণত প্ৰতিচ্ছবি সদায় সোজা হয়।

3. The size of image formed by a plane mirror is: সমতল দৰ্পণে গঠন কৰা প্ৰতিচ্ছবিৰ আকাৰ কেনেকুৱা হয় ?

A) Smaller than object / বস্তুতকৈ সৰু B) Larger than object / বস্তুতকৈ ডাঙৰ
C) Equal to object / বস্তুৰ সমান D) Zero / শূন্য

Ans: C) Equal to object / বস্তুৰ সমান

Explanation: Image size is equal to the object size. প্ৰতিচ্ছবিৰ আকাৰ বস্তুৰ আকাৰৰ সমান হয়।

4. Lateral inversion means: পাৰ্শ্বীয় বিপৰীততা বুজায় -

A) Top becomes bottom / ওপৰ তল হয় B) Left becomes right / বাঁওফাল সোঁফাল হয়
C) Image disappears / প্ৰতিচ্ছবি নাইকিয়া হয় D) Image becomes small / প্ৰতিচ্ছবি সৰু হয়

Ans: B) Left becomes right / বাঁওফাল সোঁফাল হয়

Explanation: In lateral inversion, left and right sides interchange. পাৰ্শ্বীয় বিপৰীততাত বাঁও আৰু সোঁফাল সলনি হয়।

5. Distance of image from mirror is: দৰ্পণৰ পৰা প্ৰতিচ্ছবিৰ দূৰত্ব—

A) More than object distance / বস্তুতকৈ বেছি B) Less than object distance / বস্তুতকৈ কম
C) Equal to object distance / বস্তুৰ দূৰত্বৰ সমান D) Zero / শূন্য

Ans: C) Equal to object distance / বস্তুৰ দূৰত্বৰ সমান

Explanation: Object and image remain equidistant from the mirror. বস্তু আৰু প্ৰতিচ্ছবি দৰ্পণৰ পৰা সমান দূৰত্বত থাকে।

2 Marks Questions : ২ নম্বৰৰ প্ৰশ্ন

1. What is a plane mirror ? সমতল দৰ্পণ কি ?

Ans: A plane mirror is a flat and polished reflecting surface that forms images by reflection of light. সমতল দৰ্পণ হৈছে এটা সমতল আৰু পালিশ কৰা প্ৰতিফলক পৃষ্ঠ, যিয়ে পোহৰৰ প্ৰতিফলনৰ দ্বাৰা প্ৰতিচ্ছবি গঠন কৰে।

2. Define lateral inversion. পাৰ্শ্বীয় বিপৰীততা বুজাও।

The phenomenon in which the left side of the object appears as the right side in the image and vice versa is called lateral inversion. য’ত বস্তুৰ বাঁওফাল ছবিত সোঁফাল আৰু সোঁফাল বাঁওফাল হিচাপে দেখা যায়, তাক পাৰ্শ্বীয় বিপৰীততা বোলা হয়।

3. Mention any two characteristics of image formed by a plane mirror. সমতল দৰ্পণে গঠন কৰা প্ৰতিচ্ছবিৰ যিকোনো দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।

The image is virtual. (প্ৰতিচ্ছবি কাল্পনিক।)

The image is erect. (প্ৰতিচ্ছবি সোজা।)

5 Marks Questions : ৫ নম্বৰৰ প্ৰশ্ন :

1. Explain the characteristics of image formed by a plane mirror. সমতল দৰ্পণে গঠন কৰা প্ৰতিচ্ছবিৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ ব্যাখ্যা কৰা।

The image formed by a plane mirror is virtual, erect, and equal in size to the object. The image appears behind the mirror and cannot be obtained on a screen. The object and image are at equal distances from the mirror. Another important property is lateral inversion, where the left side of the object appears as the right side in the image and vice versa.

সমতল দৰ্পণে গঠন কৰা প্ৰতিচ্ছবি কাল্পনিক, সোজা আৰু বস্তুৰ সমান আকাৰৰ হয়। প্ৰতিচ্ছবিটো দৰ্পণৰ পিছফালে দেখা যায় আৰু পৰ্দাত ধৰা নাযায়। বস্তু আৰু প্ৰতিচ্ছবি দৰ্পণৰ পৰা সমান দূৰত্বত থাকে। আন এটা গুৰুত্বপূর্ণ বৈশিষ্ট্য হৈছে পাৰ্শ্বীয় বিপৰীততা, য’ত বস্তুৰ বাঁওফাল ছবিত সোঁফাল হিচাপে আৰু সোঁফাল বাঁওফাল হিচাপে দেখা যায়।

2. What is lateral inversion? Explain with example. পাৰ্শ্বীয় বিপৰীততা কি? উদাহৰণসহ ব্যাখ্যা কৰা।

Lateral inversion is the phenomenon in which the left side of an object appears as the right side in the mirror image and the right side appears as the left side. For example, when the word “AMBULANCE” is written in reverse form on vehicles, drivers can read it correctly in the rear-view mirror.

পাৰ্শ্বীয় বিপৰীততা হৈছে এনে এটা ঘটনা, য’ত বস্তুৰ বাঁওফাল ছবিত সোঁফাল হিচাপে আৰু সোঁফাল বাঁওফাল হিচাপে দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, “AMBULANCE” শব্দটো গাড়ীত উল্টাকৈ লিখা হয় যাতে পিছফালৰ দৰ্পণত সঠিককৈ পঢ়িব পৰা যায়।