Momentum is the quantity of motion of an object. ভৰবেগ হৈছে কোনো বস্তুৰ গতিৰ পৰিমাণ।

It depends on: ই নিৰ্ভৰ কৰে : i. Mass (ভৰ), ii. Velocity (বেগ)

Where / য’ত:  P = Momentum / ভৰবেগ, m = Mass / ভৰ, v = Velocity / বেগ

Momentum = mass × velocity (ভৰবেগ = ভৰ × বেগ)

Small & Slow → Low Momentum (সৰু আৰু ধীৰ → কম ভৰবেগ)

A light object moving slowly has low momentum. (পাতল বস্তু ধীৰ গতিত চলিলে কম ভৰবেগ থাকে।)

Example: Slow bicycle (উদাহৰণ: ধীৰগতিত চলা চাইকেল)

A heavy object moving fast has high momentum. (গধুৰ বস্তু দ্ৰুতগতিত চলিলে অধিক ভৰবেগ থাকে।)

Example: Fast-moving truck (উদাহৰণ: দ্ৰুতগতিত চলা ট্ৰাক)

Momentum is used:

1. To measure quantity of motion (গতিৰ পৰিমাণ জানিবলৈ)


2. In collision problems (সংঘৰ্ষৰ সমস্যাত)


3. In sports and vehicles (খেল-ধেমালি আৰু যানবাহনত)


4. To compare moving objects (চলন্ত বস্তুৰ তুলনা কৰিবলৈ)

Q / প্রশ্ন : Find the momentum of a body of mass 4 kg moving with velocity 5 m/s.
4 kg ভৰৰ বস্তু 5 m/s বেগে চলিছে। ভৰবেগ নিৰ্ণয় কৰা।

Solⁿ / সমাধান

Given / দিয়া আছে: Mass = 4 kg, Velocity = 5 m/s

P = mv

P = 4 × 5

P = 20 kg·m/s

Ans / উত্তৰ: Momentum = 20 kg·m/s (ভৰবেগ = 20 kg·m/s)

=====================================================

Momentum MCQ : ভৰবেগ MCQ

A) Heat  B) Motion  C) Force  D) Energy

Ans: B) Motion

Explanation: Momentum means quantity of motion of an object. (ভৰবেগ মানে বস্তুৰ গতিৰ পৰিমাণ।)

A) F = ma  B) P = mv  C) V = IR  D) W = mg

Ans: B) P = mv​

Explanation: Momentum = mass × velocity. (ভৰবেগ = ভৰ × বেগ।)

ভৰবেগৰ SI একক কি?

A) Newton  B) Joule  C) kg·m/s  D) Watt

Answer: C) kg·m/s

Explanation: Momentum unit = kg × m/s. (ভৰবেগৰ একক = kg·m/s)

A) Shape  B) Colour  C) Mass and velocity  D) Temperature

Ans: C) Mass and velocity

Explanation: More mass or velocity gives more momentum. (অধিক ভৰ বা বেগে অধিক ভৰবেগ দিয়ে।)

A) High momentum  B) Zero momentum  C) Infinite momentum  D) Constant momentum

Ans: B) Zero momentum

Explanation: Velocity is zero, so momentum is zero. (বেগ শূন্য হলে ভৰবেগো শূন্য হয়।)

A) Scalar quantity  B) Vector quantity  C) Constant quantity  D) Simple quantity

Ans: B) Vector quantity

Explanation: Momentum has magnitude and direction. (ভৰবেগৰ মান আৰু দিশ দুয়োটাই থাকে।)

A) Slow bicycle  B) Fast truck  C) Empty box  D) Standing boy

Answer: B) Fast truck

Explanation: Truck has more mass and speed. (ট্ৰাকৰ ভৰ আৰু বেগ অধিক।)

A) Decreases  B) Becomes zero  C) Increases  D) Remains same

Ans: C) Increases

Explanation: Momentum is directly proportional to velocity. (ভৰবেগ বেগৰ সৈতে সমানুপাতিক।)

A) High momentum  B) Infinite momentum  C) Low momentum  D) Constant momentum

Ans: C) Low momentum

Explanation: Small mass and slow speed give low momentum. কম ভৰ আৰু ধীৰ বেগে কম ভৰবেগ দিয়ে।

A) 7 kg·m/s  B) 10 kg·m/s  C) 12 kg·m/s  D) 15 kg·m/s

Ans: C) 12 kg·m/s

Explanation: P = 3 × 4 = 12 kg·m/s (ভৰবেগ = 12 kg·m/s)

===================================================

2 Marks Questions (PYQ) : ২ নম্বৰৰ প্রশ্ন (PYQ)

Ans: Momentum is the quantity of motion of an object. (কোনো বস্তুৰ গতিৰ পৰিমাণক ভৰবেগ বোলা হয়।)

Ans: SI unit of momentum = kg·m/s (ভৰবেগৰ SI একক = kg·m/s)

Ans: Because it has greater mass and velocity. কাৰণ ইয়াৰ ভৰ আৰু বেগ অধিক।

Ans: Momentum increases with increase in velocity.বেগ বৃদ্ধি পালে ভৰবেগো বৃদ্ধি পায়।

5 Marks Questions (PYQ) :  :৫ নম্বৰৰ প্রশ্ন (PYQ)

 1. Explain momentum with formula and SI unit. ভৰবেগ সূত্ৰ আৰু SI এককসহ ব্যাখ্যা কৰা।

Ans: Momentum is the quantity of motion of a body. It depends on mass and velocity. More mass or more velocity means more momentum.

P = mv. Where, P = momentum ,m = mass , v = velocity

ভৰবেগ হৈছে বস্তুৰ গতিৰ পৰিমাণ। ই ভৰ আৰু বেগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। অধিক ভৰ বা অধিক বেগে অধিক ভৰবেগ দিয়ে।

2. Calculate momentum of a body of mass 5 kg moving with velocity 6 m/s. (5 kg ভৰৰ বস্তু 6 m/s বেগে চলিলে ভৰবেগ নিৰ্ণয় কৰা।)

Solⁿ: Given / দিয়া আছে: Mass = 5 kg , Velocity = 6 m/s

P = mv 

P = 5 × 6
P = 30 kg·m/s

Therefore, momentum = 30 kg·m/s.

3. Why is momentum called a vector quantity ? ভৰবেগক ভেক্টৰ ৰাশি কিয় বোলা হয় ?

Ans: Momentum has both magnitude and direction. Therefore, it is called a vector quantity. ভৰবেগৰ মান আৰু দিশ দুয়োটাই থাকে। সেইবাবে ইয়াক ভেক্টৰ ৰাশি বোলা হয়।

4. Differentiate between low momentum and high momentum. কম ভৰবেগ আৰু অধিক ভৰবেগৰ পাৰ্থক্য লিখা।

Ans: i. Small mass or slow speed → low momentum (কম ভৰ বা ধীৰ বেগ → কম ভৰবেগ) ii. Large mass or high speed → high momentum (অধিক ভৰ বা অধিক বেগ → অধিক ভৰবেগ). Ex: Bicycle → low momentum, Truck → high momentum

5. A body of mass 8 kg moves with velocity 2 m/s. Find its momentum. (8 kg ভৰৰ বস্তু 2 m/s বেগে চলিছে। ভৰবেগ নিৰ্ণয় কৰা।)

Ans: Given / দিয়া আছে: Mass = 8 kg, Velocity = 2 m/s

P = mv

P = 8 × 2
P = 16 kg·m/s

Therefore, momentum = 16 kg·m/s.