1st Chapter: জনসংখ্যা বিতৰণ, ঘনত্ব, বৃদ্ধি আৰু গঠন (Population: Distribution, Density, Growth and Composition) : MCQ & Question Answer 1

---

1. Explain population density and its distribution in India. (জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব আৰু ভাৰতত ইয়াৰ বিতৰণ ব্যাখ্যা কৰা।)

Ans: Population density means the number of people living in per square kilometer area. জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব মানে হৈছে প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত কিমান জন লোক বাস কৰে।

Formula: Population Density = Total Population ÷ Area (সূত্ৰ: জনসংখ্যা ঘনত্ব = মুঠ জনসংখ্যা ÷ এলেকা)

Distribution in India | ভাৰতত বিতৰণ: Population density is unevenly distributed in India. (ভাৰতত জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব অসমভাৱে বিতৰণ হৈছে।)

Example (2001):

• West Bengal = 903 persons/sq km (Highest) (পশ্চিমবংগ = ৯০৩ জন/বৰ্গ কিমি (সৰ্বাধিক))


• Kerala = 819 persons/sq km (কেৰালা = ৮১৯ জন/বৰ্গ কিমি)


• Uttar Pradesh = 689 persons/sq km (উত্তৰপ্ৰদেশ = ৬৮৯ জন/বৰ্গ কিমি)


• Punjab = 482 persons/sq km (পঞ্জাব = ৪৮২ জন/বৰ্গ কিমি)

Reasons for high density | ঘনত্ব বেছি হোৱাৰ কাৰণ:

• Fertile land (Ganga plains) | উৰ্বৰ গংগা সমভূমি


• Good agriculture | উন্নত কৃষি


• Industries and transport | উদ্যোগ আৰু পৰিবহণ


• Urbanization | নগৰীকৰণ

Thus, population density varies due to physical and economic factors. (সেয়ে জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব ভৌগোলিক আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।)

2. Why is population distribution uneven in India ? (ভাৰতত জনসংখ্যা অসমভাৱে কিয় বিতৰণ হৈছে ?)

Ans: Population distribution in India is uneven due to several factors. (ভাৰতত জনসংখ্যা অসমভাৱে বিতৰণ হৈছে কাৰণ কিছুমান গুৰুত্বপূর্ণ কাৰক আছে।)

i. Physical factors | প্ৰাকৃতিক কাৰক:

• Climate (extreme hot/cold areas have low population) (জলবায়ু (অত্যধিক গৰম বা ঠাণ্ডা অঞ্চলত জনসংখ্যা কম))


• Relief (mountain areas have less population) (ভূ-আকৃতি (পাহাৰীয়া অঞ্চলত জনসংখ্যা কম))


• Fertile soil increases population (উৰ্বৰ মাটি থকা অঞ্চলত জনসংখ্যা বেছি)

ii. Economic factors | অৰ্থনৈতিক কাৰক:

• Industrial development attracts people (উদ্যোগ বিকাশে লোকক আকৰ্ষণ কৰে)


• Employment opportunities in cities (নগৰত চাকৰিৰ সুবিধা)


• Transport and communication (পৰিবহণ আৰু যোগাযোগ সুবিধা)

iii. Social factors | সামাজিক কাৰক:

• Education and health facilities (শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্য সুবিধা)


• Urban lifestyle attraction (নগৰীয়া জীৱনৰ আকৰ্ষণ)

Therefore, fertile plains like Ganga plain are densely populated while deserts and mountains are sparsely populated. (সেয়ে গংগা সমভূমি ঘনবসতিপূৰ্ণ, কিন্তু মৰুভূমি আৰু পাহাৰ পাতল বসতিপূৰ্ণ।)

3. Explain population growth in India. (ভাৰতত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ব্যাখ্যা কৰা।)

Ans: Population growth means the change in population over time. (জনসংখ্যা বৃদ্ধি মানে এটা সময়ৰ ভিতৰত জনসংখ্যাৰ পৰিবর্তন।)

Types of growth | বৃদ্ধি প্ৰকাৰ: i. Natural growth = Birth rate – Death rate (প্ৰাকৃতিক বৃদ্ধি = জন্ম হাৰ – মৃত্যু হাৰ)

ii. Migration growth = Immigration – Emigration (প্ৰব্ৰজন বৃদ্ধি = আগমন – বহিৰ্গমন)

Phases of growth in India | ভাৰতত বৃদ্ধিৰ পৰ্যায়:

• 1901–1921: Very slow growth (অতি ধীৰ বৃদ্ধি)


• 1921–1951: Gradual increase (ধীৰে বৃদ্ধি)


• 1951–1981: Rapid growth (Population explosion) (জনসংখ্যা বিস্ফোৰণ)


• 1981 onwards: Growth slowing but population increasing (বৃদ্ধি ধীৰ হৈছে কিন্তু জনসংখ্যা বাঢ়ি আছে)

Reasons | কাৰণ:

• Improved medical facilities | চিকিৎসা উন্নতি


• Better food supply | খাদ্য যোগান উন্নতি


• Control of diseases | ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ

India’s population is still increasing at a high rate. (ভাৰতৰ জনসংখ্যা এতিয়াও দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি হৈ আছে।)

4. Explain occupational structure of India. (ভাৰতৰ বৃত্তিগত গঠন ব্যাখ্যা কৰা।)

Ans: Occupational structure means distribution of population according to jobs. (বৃত্তিগত গঠন মানে মানুহক তেওঁলোকৰ কাম অনুসৰি ভাগ কৰা।)

Three sectors | তিনিটা খণ্ড: i. Primary sector (Agriculture) | প্ৰাথমিক খণ্ড                   ii. Secondary sector (Industry) | দ্বিতীয়ক খণ্ড  iii. Tertiary sector (Services) | তৃতীয়ক খণ্ড

India’s structure (2001) | ভাৰতৰ গঠন: i. Primary sector = 58.2% | কৃষি খণ্ড,            ii. Secondary sector = 37.6% | উদ্যোগ খণ্ড,  iii. Tertiary sector = 4.2% | সেৱা খণ্ড

Features | বৈশিষ্ট্য:

• Most people depend on agriculture (অধিকাংশ লোক কৃষিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল)


• Shift towards industry and services (উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডলৈ ধাবমান)


• Regional variation exists (অঞ্চলভেদে পাৰ্থক্য আছে)

Thus, India is still an agriculture-based economy. (সেয়ে ভাৰত এতিয়াও কৃষি-নির্ভৰ অৰ্থনীতি।)

5. Explain linguistic composition of India. (ভাৰতৰ ভাষিক গঠন ব্যাখ্যা কৰা।)

Ans: India is a multilingual country with great diversity. (ভাৰত এটা বহুভাষিক দেশ।)

Major linguistic groups | প্রধান ভাষিক গোষ্ঠী:

• Indo-Aryan (73%) | ইন্দো-আর্য (সৰ্বাধিক)


• Dravidian (20%) | দ্রাবিড়


• Austric | অস্ট্ৰিক


• Sino-Tibetan | চীন-তিব্বতীয়

Features | বৈশিষ্ট্য:

• Hindi is most widely spoken (হিন্দী সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত ভাষা)


• Many regional languages exist (বহু আঞ্চলিক ভাষা আছে)


• No single national language (একক ভাষা নাই)

Regional distribution | অঞ্চলভিত্তিক:

• North India → Indo-Aryan (উত্তৰ ভাৰত → ইন্দো-আর্য ভাষা)


• South India → Dravidian (দক্ষিণ ভাৰত → দ্রাবিড় ভাষা)


• Northeast → Sino-Tibetan (উত্তৰ-পূব → চীন-তিব্বতীয় ভাষা)

Thus, India is a country of linguistic diversity. (সেয়ে ভাৰত ভাষিক বৈচিত্ৰ্যৰে ভৰপূৰ দেশ।)