Division (হৰণ) – Concepts and Examples

---

Definition / সংজ্ঞা: Division means splitting a large number into equal groups or equal parts. (হৰণ মানে এটা ডাঙৰ সংখ্যাক সমান সমান গোট বা অংশত ভাগ কৰা।)

Types of Division / হৰণৰ প্ৰকাৰ

1. Exact Division (সঠিক হৰণ) : When the remainder is zero, it is called Exact Division. (যেতিয়া অৱশিষ্ট (Remainder) শূন্য হয়, তেতিয়া তাক সঠিক হৰণ বোলা হয়।)

Example / উদাহৰণ: 20 ÷ 5 = 4, Remainder = 0

2. Division with Remainder (অৱশিষ্টযুক্ত হৰণ) : When a small amount is left over after division, it is called Division with Remainder. (হৰণ কৰাৰ পিছত যদি কিছু অংশ বাকী থাকে, তেন্তে তাক অৱশিষ্টযুক্ত হৰণ বোলা হয়।)

Example / উদাহৰণ: 22 ÷ 4 = 5 R 2

Quotient (ভাগফল) = 5, Remainder (অৱশিষ্ট ) = 2

Terms Used in Division / হৰণত ব্যৱহৃত শব্দ

• Dividend = হৰণীয়


• Divisor = হৰ


• Quotient = ভাগফল


• Remainder = অৱশিষ্ট

Example / উদাহৰণ

256 ÷ 4

1st: First Digit (প্ৰথম ধাপ)

2 ÷ 4 is not possible. (২ ÷ ৪ সম্ভৱ নহয়।)

So, take the first two digits: 25 (সেয়েহে প্ৰথম দুটা অংক ২৫ লওঁ।)

2nd: Divide (হৰণ কৰক)

• 25 ÷ 4 = 6


• 6 × 4 = 24

Remainder = 1 (অৱশিষ্ট = ১)

3rd: Bring Down (তললৈ নমাওক)

Bring down the next digit 6. (পৰৱৰ্তী অংক ৬ তললৈ নমাওক।)

Now we have 16. (এতিয়া ১৬ পাম।)

4th: Final Divide (শেষ হৰণ)

16 ÷ 4 = 4

4 × 4 = 16

Remainder = 0

অৱশিষ্ট = ০

Ans / উত্তৰ = 64

Memory Tip / মনত ৰখাৰ সহজ উপায়

Division = Equal Sharing (হৰণ = সমানকৈ ভাগ কৰা)

Example: 12 ÷ 3 = 4

12 objects shared equally among 3 groups gives 4 objects in each group.

১২টা বস্তু ৩টা সমান গোটত ভাগ কৰিলে প্ৰতিটো গোটত ৪টা বস্তু থাকে।

12 ÷ 3 = 4