• Draw one ray parallel to the principal axis. After reflection, it appears to come from the principal focus (F).


• Draw another ray towards the centre of curvature (C). It reflects back along the same path. (Alternatively, a ray passing through the pole (P) may be drawn using the laws of reflection.)


• The reflected rays diverge, but their backward extensions meet behind the mirror between P and F.

• Therefore, the image is formed behind the mirror, between P and F.


• Nature of the image: i. Virtual,  ii. Erect,  iii. Diminished (smaller than the object)

উত্তল দাপোনত (Convex Mirror) যিকোনো সসীম দূৰত্বত বস্তু থাকিলে

• এটা কিৰণ প্ৰধান অক্ষৰ সমান্তৰাল হ'লে, প্ৰতিফলনৰ পিছত প্ৰধান ফ'কাচ (F) ৰ পৰা আহিছে যেন দেখা যায়।


• আন এটা কিৰণ বক্ৰতাৰ কেন্দ্ৰ (C) ৰ দিশে গ'লে, সেই একে পথেদি উভতি আহে। (নহ'লে ধ্ৰুৱবিন্দু (P) ত পৰা কিৰণ আইন অনুসৰি অংকন কৰিব পাৰি।)


• প্ৰতিফলিত কিৰণসমূহ বিচ্ছিন্ন (diverge) হয়, কিন্তু সিহঁতৰ পিছফালৰ সম্প্ৰসাৰণ দাপোনৰ পিছফালে P আৰু F-ৰ মাজত মিলিত হয়।


• ফলত, প্ৰতিচ্ছবি দাপোনৰ পিছফালে P আৰু F-ৰ মাজত গঠন হয়।

প্ৰতিচ্ছবিৰ বৈশিষ্ট্যঃ i. অবাস্তৱ (Virtual),  ii. থিয় (Erect),  iii. সৰু (Diminished)

Note: Convex Mirror → Image is always formed between P and F, behind the mirror, and is always virtual, erect, and diminished.

=============================================

Convex Mirror (উত্তল দাপোন) – MCQs

A) Real and inverted | B) Virtual, erect and diminished | C) Real and erect | D) Virtual and inverted

Ans: B) Virtual, erect and diminished

Explanation : A convex mirror always forms a virtual, erect, and diminished image for any position of the object. ব্যাখ্যা: উত্তল দাপোনে যিকোনো অৱস্থাত অবাস্তৱ, থিয় আৰু সৰু প্ৰতিচ্ছবি গঠন কৰে।

A) Between F and C | B) At C | C) Between P and F behind the mirror | D) At infinity

Ans: C) Between P and F behind the mirror

Explanation : The reflected rays diverge, but their backward extensions meet between the Pole (P) and Focus (F) behind the mirror. ব্যাখ্যা: প্ৰতিফলিত কিৰণসমূহৰ পিছফালৰ সম্প্ৰসাৰণ P আৰু F-ৰ মাজত মিলিত হয়। সেয়েহে প্ৰতিচ্ছবি দাপোনৰ পিছফালে P আৰু F-ৰ মাজত গঠন হয়।

A) In front of the mirror | B) Behind the mirror | C) At the pole | D) At infinity

Ans: B) Behind the mirror

Explanation : Since the reflected rays appear to come from a point behind the mirror, the principal focus lies behind the mirror. ব্যাখ্যা: প্ৰতিফলিত কিৰণবোৰ দাপোনৰ পিছফালৰ এটা বিন্দুৰ পৰা আহিছে যেন দেখা যায়। সেইবাবে মুখ্য ফ'কাচ দাপোনৰ পিছফালে থাকে।

A) Plane mirror | B) Concave mirror | C) Convex mirror | D) Cylindrical mirror

Ans: C) Convex mirror

Explanation : A convex mirror provides a wide field of view, allowing the driver to see a larger area behind the vehicle. ব্যাখ্যা: উত্তল দাপোনে বৃহৎ দৃষ্টিক্ষেত্ৰ প্ৰদান কৰে, সেয়েহে গাড়ীৰ পিছফালৰ অধিক অংশ দেখা যায়।

A) Enlarged | B) Same size | C) Diminished | D) Highly magnified

Ans: C) Diminished

Explanation : The image formed by a convex mirror is always smaller than the object. ব্যাখ্যা: উত্তল দাপোনে গঠন কৰা প্ৰতিচ্ছবি সদায় বস্তুতকৈ সৰু হয়।

A) A ray parallel to the principal axis passes through F after reflection. | B) A ray parallel to the principal axis appears to come from F after reflection. | C) A ray through F becomes parallel after reflection. | D) A ray through C never reflects.

Ans: B) A ray parallel to the principal axis appears to come from F after reflection.

Explanation : In a convex mirror, a ray parallel to the principal axis is reflected in such a way that it appears to originate from the principal focus (F). ব্যাখ্যা: প্ৰধান অক্ষৰ সমান্তৰাল কিৰণ প্ৰতিফলনৰ পিছত মুখ্য ফ'কাচ (F)-ৰ পৰা আহিছে যেন দেখা যায়।

A) Real | B) Virtual | C) Inverted | D) Magnified

Ans: B) Virtual

Explanation : The reflected rays do not actually meet; only their backward extensions meet. Hence the image is virtual. ব্যাখ্যা: প্ৰতিফলিত কিৰণবোৰ বাস্তৱতে মিলিত নহয়; কেৱল পিছফালৰ সম্প্ৰসাৰণ মিলিত হয়। সেয়েহে প্ৰতিচ্ছবি অবাস্তৱ হয়।

A) Small field of view | B) Wide field of view | C) No field of view | D) Only magnified images

Ans: B) Wide field of view

Explanation : A convex mirror covers a larger area, making it ideal for rear-view mirrors in vehicles. ব্যাখ্যা: উত্তল দাপোনে অধিক এলেকা দেখুৱায়, সেয়েহে ই গাড়ীৰ rear-view mirror হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

Trick : Convex Mirror → VED + PF

• V = Virtual (অবাস্তৱ)


• E = Erect (থিয়)


• D = Diminished (সৰু)


• PF = Image forms between Pole (P) and Focus (F) behind the mirror.