1. অধ্যায়-2 : আমাৰ চাৰিওকাষৰ পদার্থবোৰ বিশুদ্ধনে ? (IS MATTER AROUND US PURE?)

---

1. বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভঙ্গীত 'বিশুদ্ধ পদাৰ্থ' বুলি কাক কোৱা হয়? উদাহৰণসহ ব্যাখ্যা। What is meant by a “pure substance” in scientific terms? Explain with examples.

Ans: বৈজ্ঞানিকভাৱে “বিশুদ্ধ পদাৰ্থ” বুলিলে সেই বস্তুক কোৱা হয় য’ত কেৱল এটা ধৰণৰ উপাদান থাকে আৰু তাৰ সকলো অংশত ৰাসায়নিক গুণ একেই হয়।
উদাহৰণ: চেনি, নিমখ (NaCl), অক্সিজেন গেছ (O₂)।

Scientifically, a pure substance is a substance that contains only one kind of component and has the same chemical properties throughout.
Examples: Sugar, common salt (NaCl), oxygen gas (O₂).

2. গাখীৰ বা মাটি কিয় বিশুদ্ধ পদাৰ্থ নহয় ? Why are milk and soil not pure substances?

Ans: গাখীৰত পানী, চর্বি আৰু প্ৰটিন থাকে; মাটিত খনিজ পদাৰ্থ, বালি আৰু জীৱাশ্ম থাকে। সেয়েহে এইবোৰ মিশ্ৰণ আৰু বিশুদ্ধ পদাৰ্থ নহয়। Milk contains water, fat, and proteins, while soil contains minerals, sand, and organic matter. Therefore, they are mixtures and not pure substances.

3. মিশ্ৰণ কাক কোৱা হয়? মিশ্ৰণৰ দুটা মুখ্য বৈশিষ্ট্য লিখা। What is a mixture? Write two main characteristics of a mixture.

Ans: দুটা বা ততোধিক বিশুদ্ধ পদাৰ্থ মিহলি হৈ গঠিত বস্তুক মিশ্ৰণ বোলে।

বৈশিষ্ট্য: i. ভৌতিক পদ্ধতিত উপাদান পৃথক কৰিব পাৰি। ii. উপাদানবোৰে নিজৰ গুণ বজাই ৰাখে।

A mixture is formed when two or more pure substances are mixed together.

Characteristics: i. Components can be separated by physical methods.  ii. Components retain their individual properties.

4. চেনি আৰু নেমখৰ মাজত পাৰ্থক্য – কোনটো বিশুদ্ধ পদাৰ্থ আৰু কিয় ? Differentiate between sugar and salt – which are pure substances and why?

Ans: চেনি আৰু নিমখ দুয়োটাই বিশুদ্ধ পদাৰ্থ। চেনিত একে ধৰণৰ অণু থাকে আৰু নিমখত একে ধৰণৰ আয়ন থাকে। (Both sugar and salt are pure substances. Sugar contains the same type of molecules, and salt contains the same type of ions.)

5. মৃদু পানীয় (Soft Drink) আৰু খনিজ পানী মিশ্ৰণ কিয় ? Why are soft drinks and mineral water mixtures?

Ans: এইবোৰত পানী, গেছ, চেনি, ৰঙ আৰু ফ্লেভাৰ আদি বিভিন্ন উপাদান থাকে। সেয়েহে এইবোৰ মিশ্ৰণ। They contain water, gases, sugar, colours, and flavours. Therefore, they are mixtures.

6. মিশ্ৰণৰ প্ৰকাৰ কি কি ? উদাহৰণসহ ব্যাখ্যা। What are the types of mixtures ? Explain with examples.

Ans: i.  সমসত্ত্ব মিশ্ৰণ (Homogeneous Mixture). উপাদানবোৰ সমভাবে মিশ্ৰিত থাকে। উদাহৰণ: লোনা পানী, বায়ু। The components are uniformly mixed. Examples: Salt water, air.

ii. বিষমসত্ত্ব মিশ্ৰণ (Heterogeneous Mixture). উপাদানবোৰ অসমভাবে মিশ্ৰিত থাকে। উদাহৰণ: মাটি, তেল-পানী। The components are not uniformly mixed. Examples: Soil, oil and water. 

7. বাষ্পীভবন (Evaporation) ভৌতিক প্ৰক্ৰিয়া কিয় ? Why is evaporation a physical process ?

Ans: বাষ্পীভবনত পদাৰ্থৰ কেৱল অৱস্থাৰ পৰিবৰ্তন হয়, নতুন পদাৰ্থ সৃষ্টি নহয়। সেয়েহে ই ভৌতিক প্ৰক্ৰিয়া। In evaporation, only the physical state changes and no new substance is formed. Therefore, it is a physical process.

8. এখন কাচৰ গিলাচত চেনি, নিমখ আৰু পানী মিহলাই দিলে মিশ্ৰণ ক’ব পাৰিবনে? Can a mixture be formed by mixing sugar, salt, and water in a glass ?

Ans: হয়। এইটো এটা সমসত্ত্ব মিশ্ৰণ, কিয়নো চেনি আৰু নিমখ সম্পূৰ্ণভাৱে পানীত গলি যায়। Yes. It is a homogeneous mixture because sugar and salt dissolve completely in water.

9. পেকেটত "বিশুদ্ধ" বুলি লিখা বস্তুবোৰ বৈজ্ঞানিকভাৱে বিশুদ্ধ বুলি ক’ব পাৰিবনে ? Can packaged products labelled “pure” be called scientifically pure ?

Ans: নোৱাৰি। সাধাৰণতে “বিশুদ্ধ” মানে ভেজালমুক্ত। কিন্তু বৈজ্ঞানিকভাৱে বহু উপাদান থাকিলে সেইটো মিশ্ৰণ হয়। (No. Generally, “pure” means free from adulteration. But scientifically, if it contains many components, it is a mixture.)