2. অধ্যায়-2 : আমাৰ চাৰিওকাষৰ পদার্থবোৰ বিশুদ্ধনে? (IS MATTER AROUND US PURE?)

---

10. সমসত্ত্ব আৰু বিষমসত্ত্ব মিশ্ৰণৰ পাৰ্থক্য লিখা। Differentiate between Homogeneous and Heterogeneous Mixtures.

 

 

Ans: 

সমসত্ত্ব মিশ্ৰণ (Homogeneous Mixture): ইয়াত উপাদানসমূহ সমভাবে মিশ্ৰিত থাকে। উপাদানবোৰ পৃথককৈ দেখা নাযায়। উদাহৰণ: লোনা পানী, বায়ু।

বিষমসত্ত্ব মিশ্ৰণ (Heterogeneous Mixture): ইয়াত উপাদানসমূহ অসমভাবে মিশ্ৰিত থাকে। উপাদানবোৰ সহজে পৃথককৈ দেখা যায়। উদাহৰণ: মাটি, বালি-নিমখ।

Homogeneous Mixture: In a homogeneous mixture, the components are uniformly mixed. The different components cannot be seen separately. Examples: salt water, air.

Heterogeneous Mixture: In a heterogeneous mixture, the components are not uniformly mixed. The different components can be seen separately. Examples: soil, sand and salt.

 

11. পদাৰ্থ বুলিলে কি বুজায় ? What is Matter ?

Ans: যি বস্তুৰ ভৰ আৰু আয়তন থাকে আৰু ঠাই দখল কৰে তাক পদাৰ্থ বোলে। সকলো পদাৰ্থ ক্ষুদ্র কণিকাৰে গঠিত। Anything that has mass and volume and occupies space is called matter. All matter is made up of tiny particles.

12. সমসত্ব আৰু অসমসত্ব মিশ্ৰণৰ মাজত কি পাৰ্থক্য আছে ? What is the difference between homogeneous and heterogeneous mixtures ?

Ans:

(A) সংযুতি : i. সমসত্ব মিশ্ৰণ: সকলো অংশতে একে থাকে।  ii. অসমসত্ব মিশ্ৰণ: অংশভেদে ভিন্ন হয়।

(B) দৃশ্যমানতা: i. সমসত্ব মিশ্ৰণ: কণিকা দেখা নাযায়।  ii. অসমসত্ব মিশ্ৰণ: কণিকা স্পষ্ট দেখা যায়।

(C) উদাহৰণ : i. সমসত্ব মিশ্ৰণ: নিমখ পানী, চেনি পানী।  iii. অসমসত্ব মিশ্ৰণ: তেল-পানী, লোহাৰ গুড়ি আৰু বালি।

(A) Composition : i. Homogeneous mixture: Same throughout.  ii. Heterogeneous mixture: Different in different parts.

(B) Visibility: i. Homogeneous mixture: Particles cannot be seen.  ii. Heterogeneous mixture: Particles are clearly visible.

(C) Examples : i. Homogeneous mixture: Salt water, sugar water.  ii. Heterogeneous mixture: Oil and water, iron filings and sand.

13. দ্রবণ কি ? তাৰ দুটা উপাদান কি কি ? What is a solution ? What are its two components ?

Ans: দুটা বা ততোধিক পদাৰ্থৰ সমসত্ব মিশ্ৰণক দ্রবণ বোলে।

উপাদান: i. দ্রাবক (Solvent) – যাৰ পৰিমাণ বেছি।  ii. দ্রাব্য (Solute) – যি গলি যায়।

উদাহৰণ: চেনি + পানী → পানী = দ্রাবক, চেনি = দ্রাব্য।

A homogeneous mixture of two or more substances is called a solution.

Components: i. Solvent – Present in larger amount.  ii. Solute – Dissolves in the solvent.

Example: Sugar + Water → Water = solvent, Sugar = solute.

14. গাখীৰ, ময়দা আৰু কপাৰ ছালফেটৰ পানীত দ্রবণৰ ধৰণ কি ? What type of mixtures are milk, flour in water, and copper sulphate solution?

Ans: (A) কপাৰ ছালফেট + পানী : মিশ্ৰণৰ ধৰণ: সমসত্ব মিশ্ৰণ, প্ৰকাৰ: দ্রবণ

(B) ময়দা + পানী : মিশ্ৰণৰ ধৰণ: অসমসত্ব মিশ্ৰণ, প্ৰকাৰ: প্রলম্বন (Suspension)

(C) গাখীৰ: মিশ্ৰণৰ ধৰণ: অসমসত্ব মিশ্ৰণ, প্ৰকাৰ: কলোইড (Colloid)

(A) Copper sulphate + Water: Type of mixture: Homogeneous mixture, Nature: Solution

(B) Flour + Water: Type of mixture: Heterogeneous mixture, Nature: Suspension

(C) Milk: Type of mixture: Heterogeneous mixture, Nature: Colloid

15. সংকৰ ধাতু (Alloy) কি ? এটা উদাহৰণ দিয়া। What is an alloy ? Give one example.

Ans:  সংকৰ ধাতু হৈছে দুটা বা ততোধিক ধাতুৰ সমসত্ব মিশ্ৰণ।(An alloy is a homogeneous mixture of two or more metals.)

উদাহৰণ: পিতল (Brass) – কপাৰ আৰু জিংকৰ মিশ্ৰণ।(Example: Brass – a mixture of copper and zinc.)

16. বিভিন্ন ধৰণৰ মিশ্ৰণৰ উদাহৰণ দিয়া। Give examples of different types of mixtures.

Ans: (a) Solid in Liquid (চেনি পানীত) : (a) Solid in Liquid : Sugar in water

(b) Gas in Liquid : ছ’ডা পানী (CO₂ in water) : (b) Gas in Liquid Soda water (CO₂ in water)

(c) Gas in Gas : বায়ু : (c) Gas in Gas : Air

(d) Solid in Solid : সংকৰ ধাতু (পিতল) : (d) Solid in Solid : Alloy (Brass)